Bir sokaktan geçersiniz, etraftan aşina bir koku gelir.
Bir an durursunuz. Yıllar geri sarılır; bir mutfak, bir ses, bir masa, artık aramızda olmayan birinin gülüşü... Hepsi o kokunun içinden çıkıp gelir. Oysa o günleri yaşarken farkında bile değildik.
Peki, neden en çok kaybettiğimizde fark ediyoruz?
Hayat olanca hızıyla akar. Bu coşkun akıntının içindeyken hayatın ne kadar akıp gittiğini çoğu zaman fark etmeyiz. Ama yıllar geçtikçe bunun çok daha farkına varırız. Ve kaç yaşında olursak olalım, geçmişe bir özlem duyarız. Yıllar ne kadar geçerse geçsin, bu özlem bizi o hislerimizin, duygularımızın, yaşadığımız koşulların tazeliğine döndürür. Bize eski duyguları hatırlatacak bir koku, bir tat, bir ses, bir tını ararız. Yaşarken farkına varmadığımız ama boşluğunu duyduğumuz o anlara bizi geri götürecek sohbetler tatmak isteriz.
Geçmişe duyduğumuz özlem, bizi geriye çeken bir zincir değil; bizi bugüne bağlayan bir köprü olabilir. Ama bir şartla: O köprüyü yalnızca hayatın belirli anlarında rastlantıyla değil, ömrümüz boyunca bizi besleyecek biçimde kurmayı bilirsek.
Peki, bunu nasıl yapabiliriz?
İlki, anın farkında yaşamayı bilmektir. Yıllar sonra o anları çağırabilmek, o tatlara, seslere, kokulara, bakışlara, sohbetlere yeniden varabilmek için önce onları gerçekten yaşamış olmak gerekir. Farkında yaşanmayan an, hatırlanacak bir iz bırakmaz.
İkincisi, biriktirmeyi bilmektir. Her şeyin hızla tüketilip bir kenara atıldığı bu turbo tüketim çağında, anıları da insanları da tüketip atıyoruz. Oysa biriktirmek gerekir. Küskünlüklerimizde birikmiş olanı bile atmamak, helalleşmeyi ve barışabilmeyi bilmek gerekir. Ancak o zaman hayatımızı çok daha katmanlı yaşayabilir, çok daha katmerli duyguları tadabiliriz.
Üçüncüsü, hayatın yalnızca yaşadığımız andan ibaret olmadığını bilmektir. Geleceğe miras olarak ne bırakıyoruz? Geçmişten kendimize ne miras çıkarıyoruz? Ve bunu yalnızca kendi hayatımızda mı yapıyoruz, yoksa başka insanların hayatlarında da miras ve izler bırakıyor muyuz? Bıraktığımız izleri, aldığımız mirasları neye dönüştürebiliyoruz? Belki de her birimiz, bir gün başkasının hatırlayacağı bir kokuyuz.
Dördüncüsü, hiçbir şeyin olduğu gibi kalmak zorunda olmadığını bilmektir. Zaman, geçmiş, yaşanmış ve bitmiş değildir; her an yeniden anlamlandırılabilir, dönüştürülebilir ve değiştirilebilir. Bir zamanlar kötü sandığımız biri, öyle bir olay, öyle bir koşul gelir ki hayatımızın en değerli insanı olabilir. Hayatının en değerlisi olduğumuz biri ise ilerleyen yıllarda en büyük pişmanlığı olabilir, değil mi? Olaylar da durumlar da böyledir. Evet, bir şeyler olur ve biter; ama her bitiş bir başlangıçtır ve hiçbir şeye takılı kalmamak gerekir.
Kırgınlıklar da bu yolun parçasıdır. Kintsugi üzerine yazdığım yazıda, kırılan bir kâseyi altınla onaran o Japon zanaatından söz etmiştim. Kırılmışlıklarımızı da öyle birleştirebiliriz: sevgiyle, şefkatle, merhametle, anlayışla, sağduyuyla; altın gibi parıldayacak, değer katacak ne varsa onunla. Bir zanaatkârın ustalığıyla, bir sanatçının yaratıcılığı ve estetik anlayışıyla.
Hayat, bizim üzerinde sürekli tahakküm kurmamız gereken ya da bizim üzerimizde tahakküm kuracak bir alan değildir. Her şeyden önce bunun bilincinde olmamız gerekir. Hayatımızı iyiliğin, güzelliğin ve örnek olmanın pınarında yıkamayı; o pınarın altında yıkanabilmeyi becermemiz gerekir.
Belki de hayatın bizden istediği, büyük sahneler değildir. Çok küçük, dar bir alanda bile ilham verecek samimi bir doğaçlamadır.
Bir gün yeniden o aşina olduğumuz koku gelecek. Mesele, o kokunun bize yalnızca kaybettiklerimizi mi hatırlatacağı, yoksa yaşarken hakkını verdiğimiz ve geleceğe miras bıraktığımız anları mı?
