Yıllardır tiyatronun içindeyim. Mesleğim gereği bu dünyanın içinde düşünüyor, üretiyor ve anlatıyorum.
Ama bu kez, kendi alanımın dışına çıkarak başka bir Sanat dalına yakından bakmak istedim.
Araştırdıkça mermerin yalnızca bir taş olmadığını; bir heykeltraşın elinde nasıl bir ifadeye, bir duyguya, hatta insan ruhunu anlatan bir esere dönüşebildiğini yeniden düşündüm.
Bir mermer bloğunun önünde durduğumuzda, çoğu zaman gördüğümüz şey yalnızca soğuk ve hareketsiz bir taştır. Oysa heykeltraş için o mermer, henüz ortaya çıkmamış bir dünyanın başlangıcıdır. Elindeki keskiyle taşa her dokunuşunda fazlalıkları ayıklar, biçimi yavaş yavaş ortaya çıkarır. Taşın içinden bir yüz, bir beden, bir bakış belirir. Ve insan, cansız sandığı bir malzemenin nasıl olup da duygu taşıyan bir esere dönüştüğünü düşünmeden edemez.
Açıkçası Heykel Sanatının bu dünyasına yakından bakarken ben de yeni şeyler öğrendim. Tiyatroyu yıllardır yaşıyor, sahnenin içinden tanıyorum. Ama mermerin bir heykeltraşın elinde nasıl biçim kazandığını, taşın nasıl ifadeye dönüştüğünü araştırmak benim için de ayrı bir keşif oldu.
Şimdi öğrendiklerimi sizlerle paylaşırken, bu kez başka bir sanat dalının kapısını birlikte aralamak istedim. Heykel Sanatının en etkileyici yanlarından biri de aynı mermerin, usta ellerde birbirinden bambaşka biçimlere dönüşebilmesidir. Kimi zaman mermerden bir insan yüzü çıkar karşımıza; yüzündeki ifade bize bir sevinci, bir hüznü ya da derin bir düşünceyi hissettirir. Kimi zaman da bir bedenin duruşunda, ellerin hareketinde, başın hafifçe eğilişinde bir hikaye saklıdır. Taş aynı taştır ama ona biçim veren Sanatçının hayal gücü, bakışı ve emeği esere bambaşka bir ruh kazandırır.
Bir heykelin karşısında durduğumuzda, çoğu zaman ortaya çıkan esere bakarız; ama o eserin oluşması için harcanan zamanı düşünmeyiz. Oysa mermerle çalışmak, sabır ve büyük bir dikkat ister. Her darbe taşın biçimini değiştirirken, yanlış bir hareket geri dönüşü olmayan bir iz bırakabilir. Heykeltraş yalnızca mermeri yontmaz; aynı zamanda neyi ortaya çıkaracağını düşünür, bakar, yeniden bakar ve elindeki malzemeyle uzun bir yolculuğa çıkar.
Heykel denince akla gelen en etkileyici dönemlerden biri de Rönesans’tır. Bu dönemde Sanatçılar, insan bedenini ve duygularını mermerde olağanüstü bir ustalıkla anlatmaya yöneldiler. Mermerin sertliğine rağmen bir bedenin yumuşaklığını, bir yüzün ifadesini, hatta hareketin canlılığını hissettirebildiler. Taşın soğukluğuyla insanın sıcaklığı arasındaki bir karşılaşma, heykellere bugün bile baktığımızda bizi etkileyen özelliklerinden biridir.
Michelangelo’dan söz etmeden geçmeyelim. Rönesans’ın büyük ustalarından Michelangelo, mermeri yalnızca yontulacak bir taş olarak değil, içinde saklı bir biçimi ortaya çıkarılmayı bekleyen bir malzeme olarak görüyordu. Ünlü Davut heykeli, mermerin usta ellerde nasıl canlı bir ifadeye dönüşebildiğinin en etkileyici örneklerinden biridir. Ona baktığımızda yalnızca bir insan bedeni değil, taşın içinden çıkarılmış bir gücü ve kararlılığı da görürüz.
Mermerin içinde saklı olan dünya, onu yalnızca yontan ellerle değil, o esere bakmayı bilen gözlerle de ortaya çıkar. Bir heykeltraş taşa biçim verirken kendi hayal gücünü ve emeğini aktarır, biz de eserin karşısında durduğumuzda o emeğin izlerini görür, bazen kendimizden bir parça buluruz.
Bekli de heykelin asıl gücü, sessizce durduğu halde bize bu kadar çok şey anlatabilmesidir. Bir taşın içinden bir yüzün, bir bakışın, bir duygunun ortaya çıkması…
İşte mermerin içinde saklı olan dünya tam da burada başlar.
Bir dahaki yazıma kadar hoşça kalın, sevgiyle kalın.
