0
Uluslar arası şirketlerin büyük çoğunluğu Türkiye' de faaliyet gösteren bağlı şirketlerine idari, teknik, finansal ve ticari hizmetleri kapsayan geniş hizmetler sunmaktadır. Bu hizmetler grup için yapılmış yönetim, koordinasyon ve kontrol fonksiyonlarını da içerebilir. Grupiçi hizmetler grubun yapısına bağlı olarak değişir ve genellikle hukuk ve muhasebe gibi bağımsız şirketlerden satın alınabilecek hizmetlere ilave olarak merkezi iç denetim, finansal danışmanlık ve personelin eğitimi gibi hizmetleri de kapsar.[1]Uluslar arası şirketler sene sonlarında Türkiye' de faaliyet gösteren bağlı şirketlerine bu hizmetler için yönetim veya danışmanlık adı altında bir fatura düzenlerler. Yurtdışında düzenlenen bu faturaların kayıtlara alınmasında birtakım unsurların göz önüne alınmasında fayda vardır.
Bu faturaların Türkiye 'deki şirketler tarafından muhasebe kayıtlarına intikal etmesi durumunda 2015 yılına ait verilecek beyannamenin ekinde yar alan Transfer Fiyatlandırması formunun mecburi olarak doldurulması gerekmektedir. Türk Vergi İdaresi Kurumlar Vergisi kanunun 13 üncü maddesi kapsamında Türkiye' deki şirketin 2015 yılında elde ettiği karın eğer ki büyük bir kısmının yurt dışına transfer edildiğini tespit ederse, Türkiye'deki şirketi transfer fiyatlandırması yönünden incelemeye tabi tutabilir.
Bu süreçte yönetim veya danışmanlık gideri adı altında merkez tarafından yapılan harcamalara ait detaylı bilgi istenecek ve bu hususla ilgili olarak OECD normları göz önüne alınarak transfer fiyatlandırması raporu talep edilecektir.
Yurt dışındaki merkezin Türkiye'de faaliyet gösteren şirketi için yaptığı harcamaların maliyeti ve bu maliyetlere ilave edilen kar marjı / karşılaştırabilir fiyat esası mı yoksa transfer fiyatlandırması için başka bir hesaplama metodunun uygulandığı yönünden inceleme yapılması söz konusu olacaktır. Yurt dışından kesilen faturadaki tutarlarla ilgili detaylı bir açıklamanın yapılması istenecektir. Bu açıklamalar faturanın ekine yönetim veya danışmanlık ücretinin nasıl hesaplandığını tevsik edici belgelerle ya da hesaplamalarla eklenebilir.(Örneğin çalışma saatlerinin belirtilmesi ve saat başı ücretlerle çarpılması gibi hesaplamalar) Bunlar Türkiye' de faaliyet gösteren bağlı şirket tarafından dosyalanıp saklanacaktır.
Öte yandan konuya ilişkin ayrıntılı açıklamaların yer aldığı 1 seri no.lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğin "11- Grup İçi Hizmetler" bölümünde grup içi hizmetlerin ilişkili şirketler arasında gerçekleşen, genellikle ana şirketin bağlı şirketlerine veya aynı gruba bağlı şirketlerden birinin diğerlerine verdiği hizmetleri ifade ettiği belirtilmiştir.
Anılan Tebliğe göre, ilişkili bir şirketin ana şirketten veya aynı grubun üyesi olan diğer bir şirketten aldığı hizmetin "grup içi hizmet" olarak kabul edilmesi için,
- Hizmetin fiilen sağlanıp sağlanmadığı,
- Hizmet alan şirket/şirketlerin söz konusu hizmete ihtiyacının olup olmadığı,
- Hizmetin alınmış olması halinde hizmet bedelinin emsallere uygunluk ilkesine uygun olup olmadığının,
Belirlenmesi gerekmektedir.
Grup içi hizmet bedellerinin hem hizmet alan hem de hizmeti sağlayan bakımından ayrı ayrı ele alınarak emsallere uygunluğunun değerlendirilmesi ve söz konusu hizmet bedelinin uygun bir dağıtım anahtarı kullanmak suretiyle tespit edilmesi gerekmektedir.
Emsallere uygunluk ilkesi gereği, grup içi hizmetin verilip verilmediğinin belirlenmesinde, söz konusu hizmetin, hizmeti alan grup üyesinin ticari pozisyonunu güçlendirecek ticari veya ekonomik bir değer sağlayıp sağlamadığı dikkate alınmalıdır. İlişkili bir şirketin ana şirketten veya aynı grubun üyesi olan diğer bir şirketten ihtiyacı olmayan bir hizmet alması ya da bir hizmetin grup üyesine, sadece grup üyesi olması nedeniyle verilmesi durumunda, söz konusu şirketin grup içi hizmet elde ettiğinin kabulü mümkün bulunmamaktadır.
Bu transfer fiyatlandırması tebliğine istinaden, Türkiye' de faaliyet gösteren şirketin yurt dışındaki ilişkili şirketlerden temin edeceği hizmetlere ihtiyacının olması ve hizmetlerin fiilen sağlanmış olması şartıyla, söz konusu hizmetlere ilişkin olarak fatura edilen bedeller ile kullanılan dağıtım anahtarlarının emsallere uygun olması gerekmektedir.[2]
Çok uluslu şirketler genelde, Yurt dışından düzenledikleri hizmet faturalarında maliyet artı % 2- 5 arasında kar marjı ilave ederek ve de Türkiye 'de faaliyet gösteren şirketlerine ( ilişkili ) veya Türkiye'de faaliyet gösteren şirketin ilişkili şirketlerine yönetim veya danışmanlık faturasını bu esasa göre düzenlenmektedirler.
Bu noktada yurtdışında faaliyet gösteren merkezin düzenlediği yönetim veya danışmanlık faturasının kayda alınması halinde, bu fatura tutarının OECD normlarına uygun tutarları ihtiva etmesi, vergi idaresi tarafından talep edilecek maliyetin hesaplanması ile ilgili bilgilerin uygunluğu açısından denetlenebilir ve hesap verilebilir olacak şekilde tanzim edilmesi ve de ileride vergi inceleme elemanlarının yapacağı incelemede elde edeceği yurtdışındaki maliyet bilgilerini tevsik edecek şekilde hazırlanması gerekmektedir.
[1] Namık Kemal Uyanık, 'Transfer Fiyatlandırması', Ankara: TURMOB Yayınları no:278, 2006, s. 215.
[2] T.C. Gelir İdari Başkanlığı, 'Yurt dışında mukim grup firmasından temin edilecek hizmetler nedeniyle kurumlar vergisi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı' dair özelge.
