“Gazi Hazretleri” Ankara’dan İstanbul’a gelecekti.

1929 yılının ağustos ayında gazeteler günlerce önceden yayına başlamıştı, “Gazi hazretleri yakında İstanbul’u teşrif buyuracaklardır.” diye.

Sonradan açıklandığında İstanbul halkı kararlaştırılan günün 6 Ağustos olduğunu öğrendi.

İşte o “kutlu gün”de Gazi, trenle gelecekti Haydarpaşa’ya.

O günün sadece İstanbul için değil Tuzla için de önemi vardı.

97 yıl önce Mustafa Kemal ve beraberindeki kalabalık heyeti, İstanbul’a getiren özel tren 5 Ağustos 1929 Salı günü saat 17.00’de Ankara Garı’ndan törenli uğurlandı. Törene katılanlar jaquette à taille/Jaketatay (erkeklerin resmi ziyaret ve davetlerde giydikleri, siyah kumaştan yapılmış, etekleri uzun ve ön köşeleri yuvarlak kesilmiş, arkası uzunca yırtmaçlı ceket) giymişti.

Gazi’yi İstanbul’da karşılayanlar da jaketatay ve rugan iskarpin giymişler, silindir şapka takmışlardı.

Mustafa Kemal’i İstanbul’a götüren dokuz vagonlu 5501 numaralı özel trenin lokomotifi bayraklar ve yapraklarla süslenmişti. Atatürk’ün özel vagonu katarın en arkasındaydı.

KILAVUZ TREN

Bu trenden önce saat 16.00’da Ankara’dan bir kılavuz tren hareket etti. Tren Mustafa Kemal’e ve maiyetine ait eşyalarla, 17 otomobil, motosikletler ve atları taşıyordu.

Gazi Paşa’nın treni Ankara’da Ahimesut (Etimesgut) ve Polatlı’yı geçip gece yarısı Eskişehir’e, ertesi gün de gün doğarken İzmit’e vardı.

Mustafa Kemal, İzmit’ten top atışlarıyla uğurlanıp özel tren Tuzla’ya doğru yola çıktığında önce Hereke’de dönemin Gebze Kaymakamı Ragıp Bey tarafından karşılandı. Tren Gebze’ye vardığında Gazi, özel vagonunun penceresinden kendisini karşılayanları selamladı.

Atatürk’ü 1927’den sonra üçüncü İstanbul ikinci Tuzla ziyaretinde kendisini ve beraberindekileri taşıyan tren saat 09.00 sularında istasyona geldiğinde Mustafa Kemal, daha önceden Haydarpaşa’dan Tuzla’ya gelen dönemin İstanbul Valisi Muhittin ( Üstündağ ) Bey, Kolordu Komutanı Şükrü Naili Bey ve parti müfettişi Hakkı Şinasi Paşa tarafından karşılandı.

Eskişehir’den sonra trenden ilk kez Tuzla’da inen Gazi gri takım elbise giymiş, aynı renk kravat ve Panama şapka takmıştı. Ayakkabıları da sarıydı.

İstasyonda önce kendisini karşılayan Vali, Kolordu Komutanı ve parti müfettişinin ellerini sıkan Mustafa Kemal onların hatırlarını sordu.

Ardından askeri kıtayı teftiş etti, onları ‘Merhaba asker, nasılsınız?” diye selamladı.

Karşılayanlar arasında olan kızılı erkekli öğrencilerle kadınların da hatırını soran Gazi “Sağlığınıza duacıyız paşam.” yanıtını aldı.

İstasyonundaki bu kısa karşılama ve hal hatır sorma töreninden sonra trene geri dönen Mustafa Kemal önce Pendik’e uğradı; saat 11.00 civarında Haydarpaşa’ya vardı. Oradan da Söğütlü yatıyla Dolmabahçe Sarayı’na geçti.

DİĞER TUZLA ZİYARETLERİ

Mustafa Kemal Tuzla’ya ilk kez 5 Haziran 1928 tarihinde geldi.

Gazi istasyonda dönemin İçişleri Bakanı Şükrü Kaya ve yaveri Cevat Abbas Gürer tarafından karşılandı.

Atatürk 1934 yılında bir de deniz yoluyla Tuzla’ya gelmişti.

29 Ağustos 1934 akşamı Ertuğrul yatıyla Tuzla’ya gelen Atatürk İçmeler’e uğramış, geceyi orada geçirdikten sonra ertesi gün saat 16.30'da Dolmabahçe Sarayı'na dönmüştü.

Atatürk ve Tuzla adı Özel Şahihingiray’ın derlediği Atatürk’ün Nöbet Defteri. 1931-1938 kitabında iki kez daha geçiyor.

Mustafa Kemal 23 Temmuz 1934 tarihinde Yalova’da Baltacı ve Millet çiftliklerini gezdikten sonra motorla Eskihisar ve Tuzla önlerine kadar gelmiş.

Bir kayıt da 19 Eylül 1937’de İstanbul’a 28’inci gelişinde trende saat 11.00’de Tuzla’da uyandığına ilişkin.

Öte yandan Atatürk’ün kız kardeşi Makbule (Atadan) Hanım da sık sık Tuzla’ya gelmiş.

Tuzla’daki Kılkış mübadillerinin kanaat önderi Molla Ali (Ali Kılıç) tarafından karşılanan Makbule Hanım onun tarafından ağırlanmış.