Doğadan gelen her şeyin zararsız olduğuna dair yaygın bir inanışa sahibiz. Oysa bitkiler yalnızca hoş kokuları ve doğal içerikleriyle değil, vücutta oluşturabilecekleri güçlü biyolojik etkilere göre de değerlendirilmelidir. Günlük hayatımızda rahatlamak, uyumak, sindirimi kolaylaştırmak, iyileşmek amacıyla tüketilen bitki çayları doğru kullanıldığında elbette destekleyici etkilere sahiptir. Ancak ölçüsüz tüketim, yanlış bitkilerin seçimi veya kullanılan diğer ilaçlarla etkileşimi göz önüne alındığında faydadan çok zarara da neden olabilir. Bu nedenle asıl mesele bitki çayı içmek değil, onu ne zaman, hangi miktarda ve hangi bitkileri kullanarak içeceğimizdir.
Papatya, melisa, rezene, zencefil, ıhlamur ve nane gibi bitkiler geleneksel olarak sık ve farklı amaçlarla kullanılırlar. Papatya rahatlama ve uykuya geçişi kolaylaştırmak amacıyla kullanılırken, zencefil bulantının hafiflemesinde ve sindirim şikayetlerinde kullanılmaktadır. Burada ki ayrıntı bir bitkinin geleneksel olarak kullanılmasının her sağlık sorunu üzerinde bilimsel olarak bir etkisi olmadığıdır. Bitki çayları bazı belirtileri hafifletir ancak hastalıkları tedavi etmez.
Bitki çaylarının bilinçsiz tüketimi sanıldığından daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Çünkü bitkilerin içinde bulunan etken maddeler vücutta çeşitli sistemleri etkileyebilir. Örneğin bazı bitkilerin aşırı miktarda veya uzun süre tüketilmesi karaciğer üzerinde toksit etkilere neden olabilir. Özellikle içeriği ve üretim koşulları belli olmayan bitkisel karışımlar bu açıdan risk taşır. Doğal olması demek o ürünün karaciğer ve böbrekler için güvenli olduğu anlamına gelmez.
Bitki çaylarının en önemli risklerinden biri de ilaçlarla etkileşime girmeleridir. Örneğin papatya kan sulandırıcı ilaçlarla etkileşime girebilir. Yeşil çay bazı ilaçların kandaki düzeyini etkileyebilir. Sarı kantaron ise antidepresanlar doğum kontrol ilaçları ve farklı ilaç gruplarıyla önemli etkileşimler gösterebilir. Özellikle meyan kökü içeren ürünlerin fazla tüketilmesi tansiyonun yükselmesine ve kalp ritminin bozulmasına yol açar. Yine bazı bitkilerin kişilerde kızarıklık, kaşıntı, mide bulantısı gibi yan etkileri olabilir. Özellikle papatyagiller ailesi gurubundaki bitkilere alerjisi olan kişilerin papatya çayı tüketmemesi gerekir.
Özellikle hamileler, çocuklar, emziren kadınlar, kronik hastalığı bulunan kişiler bitki çaylarını tüketmeden önce sağlık uzmanından bilgi almalıdırlar.
Toplumda sık karşılaşılan yanlışlardan biri, bitki çaylarının doğal yolla hastalıkların tedavisinde kullanıldığı kanısıdır. Örneğin zencefilin bulantı üzerinde olumlu etkileriyle ilgili bilimsel çalışmalar bulunurken, bu durum zencefilin her türlü mide rahatsızlığını iyileştirmede kullanılabileceği anlamına gelmemesidir.
Bitki çayları doğru seçildiğinde ve ölçülü kullanıldığında günlük yaşamda destekleyici olabilir. Ancak doğallık kavramı güvenlikle eş anlamlı düşünülmemelidir. Bitkilerinde kimyasal bileşikler içerdiği unutulmamalıdır.
