Hemen hemen her konuyu, sorular sorarak gündemine alıp üzerinde düşünen ve tezler geliştiren Kemal Tahir, Türkiye’de aydın olmanın sorumluluğu taşıyan önemli romancılardan biridir.
İkinci Abdülhamid'in Hünkâr Yaverlerinden alaylı deniz subayı ve Yıldız Sarayı'nda Abdülhamid'in özel marangozu Tahir Bey'le (Osman Tahir Demir) Hupser Hanım'ın oğlu Kemal Tahir (İsmail Kemalettin Demir) 15 Nisan 1910 tarihinde İstanbul’da doğdu.
1923 yılında Kasımpaşa Cezayirli Gazi Hasan Paşa Rüştiyesi'ni bitirdi. Galatasaray Lisesi’nde onuncu sınıfına kadar okudu. İlk şiirleri 1931 yılında İçtihad mecmuasında yayımlandı.
Kemal Tahir 1967’de Yorgun Savaşçı romanıyla Yunus Nadi Armağanı'nı, 1968’de de Devlet Ana romanıyla Türk Dil Kurumu Roman Armağanı'nı almıştı. (Fotoğraf: Naci Çelik Berksoy.)
Kemal Tahir, Babıâli’ye İçtihad’la adım attıktan sonra 1938 yılına dek Vakit, Tan, Haber, Son Posta, Yedigün, Karikatür ve Karagöz gibi dönemin önde gelen gazete ve dergilerinde çalışarak hem kendi adıyla hem de müstearla adlarla öyküler yayımladı.
O yıl, Tünel'de kaldığı bekâr evinde önce oda komşusu Türkiye Komünist Partisi'nin kurucu komite ve merkez komite üyesi Sarı Mustafa'yla (Mustafa Börklüce), sonra da Börklüce aracılığıyla Nâzım Hikmet'le tanıştı Kemal Tahir.
ERKİN GEMİSİNDE YARGILANDI
Aynı yıl 13 Haziran’da, Türk adalet tarihine Donanma Davası adıyla geçen davada askeri isyana tahrik ve teşvik iddiasıyla kardeşi Nuri Tahir, Nazım Hikmet, Hamdi Alev (Şamilof), Emine Alev, Hikmet Kıvılcımlı, Fatma Nudiye Yalçı, Kerim Korcan, Mehmet Ali Kantan, Seyfi Tekbilek ve Hüseyin Avni Durugün'le birlikte tutuklandı.
İstanbul Donanma Komutanlığı Askeri Mahkemesi'nce Erkin Gemisi'nde yargılanarak 29 Ağustos 1938 tarihinde 15 yıl ağır hapse mahkûm edildi.
Kemal Tahir’in has arkadaşlarından, aile dostu Dr. Hulusi Dosdoğru bu mahkumiyeti söyle değerlendirmişti:
“Kemal için suç icat edilmişti. Onun Türkiye Komünist Partisi’yle (TKP) ilgisini ortaya koyamadılar. Çünkü TKP’li değildi. Nazım’ın mahkumiyeti de yakıştırmadır. İkisinin de yargılanmaları, mahkumiyetleri adil değildi.” (*)
1939-1950 yılları arasında İstanbul Tevkifhanesi’siyle Çankırı, Malatya, Çorum, Nevşehir Cezaevlerinde yattı, 1950 yılında genel afla tahliye edildi.
İstanbul’a dönünce Türk işçi hareketinin önderlerinden Hüsamettin Özdoğu’nun kardeşi Semiha Hanım'la (Sıdıka Uzunhasan) evlendi.
Kemal Tahir, 21 Nisan 1973 tarihinde İstanbul’da öldü.
Bugünün Üstü Kalsın’ınını onun şu değerlendirmesiyle bitireyim:
“Halk gelecek… Her çeşit aydınlarımızın yanına lütfen inmek istedikleri uydurma halk değil. Bizim gerçek halkımız. Bizden başka bir insan türü olmayı sürdüren halkımız. Hiç su katılmamış yerli. Su katılmamış dedim. Biz aydınlara çok su katılmıştır. Hem de cıscıvık yabancı suyu. Su katılmamış yerli olmayınca hiçbir şey olunmaz. İnsan bile olunmaz.”
……….
(*)Biyografya. İskender Özsoy. Dr. Hulusi Dosdoğru’yla röportaj. Bağlam Yayınları. Şubat 2004.
