Genel Bilgi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 495 ila 682 inci maddeleri arasındaki maddelerde miras hukukuna ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
499 ve 500 inci maddelerinde, ölen kişinin mal varlığının paylaşımı yer almakta olup, bu düzenlemeye göre; ölen kişinin mal varlığının %25 i eşe geri kalan %75 ise çocuklara ait olacak şekilde paylaşım yapılıyor. Ölenin evlatlığı bulunması halinde evlatlık olan kişide bu şartlarda miras hissesine sahip oluyor.
Şayet ölen kişinin çocuğunun olmaması halinde, ölen kişiye ait mal varlığının %50 si eşine, kalan %50 si ise ölen kişinin alt soyuna kalmaktadır.
Veraset ve intikal vergisinde beyana tabi gayrimenkulün bulunması halinde, gayrimenkuller ölümün gerçekleştiği yılda geçerli olan Belediyelerin belirlediği emlak vergi değerleri üzerinden veraset ve intikal vergisi beyanına dahil edilmeleri gerekiyor.
Sağ kişilere ait gayrimenkullerin satışından iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçmemesi halinde bedel (ivaz) karşılığında satışın yapılması halinde, bu satış dolayısıyla oluşan kazanç tutarı değer artış kazancı yönünden beyana tabi vergilendirme söz konusu oluyor. Ancak vergi idaresi aynı kişi tarafından birden fazla gayrimenkulün aynı kişiye satış yapılması halinde vergi idaresinin yorumuna göre, bu satışların ticari kazanç kapsamında yapıldığı varsayımıyla satıcıdan değer artış kazancı vergisi aramaktadır.
Vergi idaresi Diğer Kazanç ve İratların içinde, Değer Artışı Kazancının tanımını aşağıdaki şekilde yapmıştır.
Diğer kazanç ve iratlar: Belirli kaynaklara bağlanması mümkün olmayan, belirli dönemlerde (periyodik olarak) meydana gelmeyen, devamlı değil arızi olan ve çoğu zaman bir teşebbüs sonucu olmaksızın, kişilerin bazı mal varlıklarında kendiliğinden meydana gelen kazanç ve iratlardır.
Bu gelir türünü diğerlerinden ayıran en önemli özellik, genel olarak devamlılık göstermeyen gelirlerin bu kapsamda değerlendirilmiş olmasıdır. Diğer kazanç ve iratlar, “değer artışı kazançları” ve “arızi kazançlar” olmak üzere iki alt ayrıma tabi tutulmuştur.’’ (Bu açıklamaya Gelir İdaresi Başkanlığının https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportalfile/file/getFileResources?objectKey=arsiv/fileadmin/beyannamerehberi/2026/2026_gayrimenkullerin_elden_cikarilmasi.pdf linkinden ulaşabilirsiniz.)
Danıştay’ın bu hususla ilgili olarak vergi idaresinin aksi yönde görüş vermesine rağmen vergi idaresi uygulama görüşünü değiştirmemiştir.
Bedel karşılığı gayrimenkulü alan kişi, bu gayrimenkulü 5 yıl geçmeden elden çıkartması/satışı halinde, alım ile satış arasındaki fark, 2026 yılı için belirlenen 150.000.- TL istisna tutarını aşması halinde bu satıştan elde ettiği değer artış kazancı için satışın yapıldığı yılı takip eden yılın mart ayı içinde (01.03- 31.03 tarihleri arasında ) yıllık gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekmektedir.
Gayrimenkul satışından elde edilen değer artış kazanç tutarı 150.000.- TL’ lik istisna tutarının altında kalması halinde değer artış kazancı doğmayacak dolayısıyla bu kazanç için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecektir. Diğer kazançlar için gelir vergisi beyannamesi verilmesi halinde bu kazanç tutarı ilgili döneme ait yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilmeyecektir.
Gayrimenkul satışından dolayı değer artış kazancı hesaplamasında alış maliyet bedeli TÜİK tarafından yayımlanan Yurt İçi Üretici Fiyatlarındaki artış oranın %10 u aşması halinde gayrimenkulün alış maliyeti için endeksleme yapılarak maliyeti bu doğrultuda artırılabilir. (Gelir idaresi Bakanlığının sitesinde yer alan https://intvrg.gib.gov.tr/hazirbeyan/artisHesapla.html linkine giriş yapılarak maliyet artışı hesabı yapılabilir.)
1-Veraset ve intikal vergisi (VİV) açısından olayın değerlendirilmesi;
VİV sinde ölümün vuku bulması halinde medeni kanunun 499 uncu madde sinde, ölenin mal varlığı, eşe %25 geri kalan %75 eşit oranda çocuklara kalmaktadır. Tek çocuk olması halinde bu %75 inin tamamı kendisine kalmaktadır. 4 kardeş var ise, %75 inin dörtte bir her bir kardeşe ayrı kalmaktadır. (Vasiyetname yapılmadığı var sayılmıştır.)
Ölen kişinin varislerden her hangi birisi tarafından noterden mirasçılık belgesini alabilir. Varisler arasında Türk ve yabancı uyruklu varis var ise noter tarafından mirasçılık belgesi verilmemektedir.
Varislerden Türk ve yabancı uyruklu kişi var ise veyahut vasiyet bulunması halinde veraset ilamını almak için Sulh Hukuk Mahkemesine müracaat edilmesi gerekiyor.
