Derneklerin bağış toplama ve bağış kabul etme süreçleri, Türkiye'de Dernekler Kanunu ve ilgili mevzuatla düzenlenmiştir. Dernekler, belirli şartlar ve yasal çerçeveler dahilinde bağış toplayabilir ve kabul edebilir. İşte derneklerin bağış yapma şartları ve yasal dayanakları hakkında detaylı bilgi:
1. Yasal Dayanak
Derneklerin bağış toplama ve kabul etme işlemleri, aşağıdaki yasal düzenlemelerle çerçevelenmiştir:
· Dernekler Kanunu (5253 Sayılı Kanun): Derneklerin kuruluş, işleyiş ve faaliyetlerini düzenler.
· Vergi Usul Kanunu: Bağışların vergisel boyutunu düzenler.
· Gelir Vergisi Kanunu: Bağış yapanların vergi avantajlarını belirler.
· İl Dernekler Müdürlükleri: Derneklerin bağış toplama faaliyetlerini denetler.
2. Derneklerin Bağış Toplama Şartları
Dernekler, bağış toplamak ve kabul etmek için aşağıdaki şartları yerine getirmelidir:
a) Dernek Tüzüğünde Bağış Toplama Yetkisi
· Dernek tüzüğünde, bağış toplama ve kabul etme yetkisi açıkça belirtilmelidir.
· Tüzükte, bağışların hangi amaçlarla kullanılacağı da açıklanmalıdır.
b) İl Dernekler Müdürlüğüne Bildirim
· Dernekler, bağış toplama faaliyetlerinden önce İl Dernekler Müdürlüğüne bildirimde bulunmalıdır.
· Bildirimde, bağış toplama amacı, süresi, yöntemi ve hedef kitlesi belirtilmelidir.
c) Bağış Toplama Yöntemleri
· Dernekler, bağış toplamak için çeşitli yöntemler kullanabilir:
o Yüz yüze bağış toplama,
o Online bağış platformları,
o Kampanyalar ve etkinlikler,
o SMS veya telefonla bağış toplama.
d) Bağış Belgeleri
· Dernekler, bağış yapan kişi veya kurumlara bağış makbuzu düzenlemelidir.
· Bağış makbuzu, bağışın miktarını, tarihini ve amacını içermelidir.
e) Bağışların Kullanımı
· Toplanan bağışlar, dernek tüzüğünde belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılmalıdır.
· Bağışların kullanımı, dernek yönetim kurulu tarafından denetlenmeli ve muhasebe kayıtlarına işlenmelidir.
3. Bağış Yapanlar İçin Vergi Avantajları
Bağış yapan kişi veya kurumlar, belirli şartlar altında vergi avantajlarından yararlanabilir:
a) Gerçek Kişiler İçin Vergi Avantajları
· Gerçek kişiler, yaptıkları bağışları Gelir Vergisi Matrahından düşebilir.
· Bağışın vergi matrahından düşülebilmesi için:
o Bağış yapılan derneğin, kamu yararına çalışan dernek statüsünde olması gerekir.
o Bağış tutarı, bağış yapan kişinin yıllık gelirinin %5'ini aşmamalıdır.
b) Kurumlar İçin Vergi Avantajları
· Kurumlar, yaptıkları bağışları Kurumlar Vergisi Matrahından düşebilir.
· Bağışın vergi matrahından düşülebilmesi için:
o Bağış yapılan derneğin, kamu yararına çalışan dernek statüsünde olması gerekir.
o Bağış tutarı, kurumun yıllık kazancının %5'ini aşmamalıdır.
4. Kamu Yararına Çalışan Dernek Statüsü
· Kamu yararına çalışan dernekler, bağışlar üzerinden daha fazla vergi avantajı sunar.
· Bu statüye sahip dernekler, Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir.
· Kamu yararına çalışan dernekler, bağış toplama konusunda daha geniş yetkilere sahiptir.
5. Bağış Toplamada Yasaklar ve Sınırlamalar
· Dernekler, bağış toplama faaliyetlerinde aşağıdaki yasaklara uymalıdır:
o Zorla bağış toplama,
o Yanıltıcı veya yanlış bilgilendirme,
o Bağışların amacı dışında kullanılması,
o Yasal izinler olmadan uluslararası bağış toplama.
6. Bağışların Muhasebeleştirilmesi
· Dernekler, topladıkları bağışları muhasebe kayıtlarına işlemelidir.
· Bağışlar, derneğin bilanço ve gelir tablosunda ayrıca gösterilmelidir.
· Bağış makbuzları, muhasebe kayıtlarının bir parçası olarak saklanmalıdır.
7. Denetim ve Raporlama
· Dernekler, bağış toplama ve kullanım süreçlerini düzenli olarak denetlemelidir.
· Dernek yönetim kurulu, bağışlarla ilgili bilgileri genel kurula sunmalıdır.
· İl Dernekler Müdürlüğü, derneklerin bağış toplama faaliyetlerini denetler.
8. Örnek Uygulama
Örnek: Bir Derneğin Bağış Toplama Süreci
- Tüzük Kontrolü: Dernek tüzüğünde bağış toplama yetkisi olduğu kontrol edilir.
- İl Dernekler Müdürlüğüne Bildirim: Bağış toplama faaliyeti için bildirim yapılır.
- Bağış Kampanyası: Online platformlar ve sosyal medya üzerinden bağış kampanyası başlatılır.
- Bağış Makbuzu Düzenleme: Bağış yapanlara makbuz verilir.
- Bağışların Kullanımı: Toplanan bağışlar, derneğin projelerinde kullanılır.
- Muhasebe Kayıtları: Bağışlar muhasebe kayıtlarına işlenir ve denetlenir.
9. Sonuç ve Öneriler
Dernekler, bağış toplama ve kabul etme süreçlerinde yasal düzenlemelere uymalıdır.
Bağış toplama faaliyetlerini etkili bir şekilde yönetmek için:
· Tüzüğünüzü güncelleyin: Bağış toplama yetkisini açıkça belirtin.
· Yasal bildirimleri yapın: İl Dernekler Müdürlüğüne bağış toplama faaliyetlerinizi bildirin.
· Şeffaf olun: Bağışların kullanımı ve muhasebe kayıtları konusunda şeffaf davranın.
· Vergi avantajlarını değerlendirin: Kamu yararına çalışan dernek statüsü alarak bağışçılarınıza vergi avantajı sağlayın.
Unutmayın: Bağış toplama, derneklerin faaliyetlerini sürdürmesi için önemli bir kaynak sağlar. Ancak, yasalara uygun ve etik bir şekilde yönetilmelidir.
