Cumhuriyet, bir devlet rejimi yani yönetme biçimidir. Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet yönetme biçimi demektir. Cumhuriyet halk egemenliğine dayanan bir yönetim biçimidir.
Nedir cumhuriyet?
Cumhuriyet, ahlaksal erdeme dayanan bir yönetimdir. Cumhuriyet'ten önce sultanlık yönetimi, yani tek kişinin karar verip uyguladığı bir yönetim egemendi. Halkın herhangi bir söz hakkı bulunmuyordu. Halk ancak vergi ve asker konusunda akla gelmekteydi.
'Cumhuriyetten önce
Saltanat devri vardı
Başta olan padişah
Ne isterse yapardı.
Faydalı, zararlı ne?
Sormazlardı kendilerine
Koşup dururdu millet,
Sultanların emrine.' (1)
Halk, sürekli savaşlara asker göndermekten, ağır vergi yükü altında ezilmekten bir türlü kurtulamamıştı. Halk, bilgisizdi. Üretim düşüktü. Osmanlı yönetimi gırtlağına kadar borçluydu. Sürekli toprak yitiriyordu. Ve I. Dünya Savaşı sonunda ülkenin işgal edilmesine engel olamamıştı. Emperyalist güçler, yurdumuzun her bölgesine el koydu, işin en kötüsü de devlet yöneticileri, bu işgalcilerle işbirliğine girişti.
Osmanlı yönetimi akla, bilime, teknik gelişmelere sırtını dönmüştü. Yenilikler, ülkeye giremiyordu. Ülke geri kalmış, gelişmiş batılı devletlerin sömürgesi olmuştu. Halkımız bilgisiz kalmıştı. Öğretim daha çok dinsel ağırlıklıydı. Anadolu'da okullar yok denecek kadar azdı. İşgalci ve el koyucu emperyalist güçlerin amacı yurdumuzu ve ulusumuzu yok etmek, ortadan kaldırmaktı.
Çanakkale'de Doğu ve Güney cephelerinde destanlar yazdıran Gazi Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Samsun'da bir güneş gibi doğarak Kurtuluş meşalesini yaktı. İnandığı, güvendiği ulusunu örgütledi, 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisini açarak 'Egemenlik, kayıtsız koşulsuz ulusundur.' ilkesini uyguladı. Kurtuluş Savaşımını bu meclis ile yürüttü. Yaklaşık dört yıl süren savaşı kazanarak hem yurdu düşman çizmesinden hem ulusu yok olmaktan kurtardı. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyeti tüm dünyaya duyurdu.
'Üstümüzde parlayan Cumhuriyet güneşi,
Bu güneşin acunda bulunur mu hiç eşi?
Yüz yıllarca bu ülke ne kara günler gördü,
En sonunda tacını Cumhuriyet'le ördü.' (2)
Nedir cumhuriyet?
Cumhuriyetimiz, yok edilmek istenen ulusumuzun yeniden dirilişini simgeleyen bir rejimdir.
Cumhuriyet, insanca yaşamanın ve insanca yaşamanın neye bağlı olduğunun öğrenilmesi demektir. Cumhuriyet, özgürlüktür, bağımsızlıktır. Cumhuriyet güvendir, huzurdur, barıştır. Cumhuriyet, birlik bütünlük içinde bir arada yaşamaktır.
'Cumhuriyet, özgürlük, insanca varlık yolu,
Atatürk'ün çizdiği çağdaş uygarlık yolu.' (3)
Kader aynı, kıvanç bir, tasa ortak,
Bir milletiz, uygar, devrimci soycak.
Emelimiz yüce, ülkümüz parlak,
Seninle yaşamak, özgürlük demek.' (4)
Nedir cumhuriyet?
Cumhuriyet, her alandaki ilerlemenin güvencesidir. Cumhuriyet olanaktır, çağdaşlıktır. Cumhuriyet, halkın insan yerine konması, aydınlanmasıdır, yenliktir. Cumhuriyet değişimdir.
'Yorgunluk, yoksulluk, esaret, zillet;
Kalktı yavaş yavaş her türlü illet.
Fikirde, sanatta, uyandı millet,
Kafa yenilendi, kol yenilendi.
Değiştik, her önüyle biz Türkler,
Atıldı başlardan külahlar, börkler.
Soyuldu sırtlardan abalar, börkler,
Şapka yenilendi, şal yenilendi.
Kasabada, köylerde okullar kurduk,
Yediden yetmişe tahsile girdik.
Hurafeye çoktan nihayet verdik,
Elif yenilendi, dal yenilendi.
Medeniyet, köşe köşe uzandı,
Güzel eserlerle her yer bezendi,
Türklük benliğini tekrar kazandı,
Takvim yenilendi, şal yenilendi.
Bildik ki her gönül hürriyet özler,
Kaldırdık peçeyi, açıldı yüzler.
Erdi sosyal hakka kadınlar, kızlar,
Miras yenilendi, mal yenilendi.' (5)
Nedir Cumhuriyet?
Cumhuriyet, akılcı, bilimsel, deneyci ve laik dünya görüşünü benimsemektir. Cumhuriyet, tarihimizin, dilimizin, kendimizin bilincine varmaktır. Cumhuriyet, yeniliktir, ilerlemedir; geri kalmışlıktan kurtulmaktır, kalkınmaktır, gelişmektir. Çağdaş uluslar düzeyine çıkmanın yoludur.
Nedir cumhuriyet?
Atatürk'ün en büyük eseridir. İlerleme, kalkınma atılımıdır. Cumhuriyet Atatürk Devrimlerinin temelidir.
'Atamızdan hız aldık, ülkem devrimler yeri,
Hukukta eşitliğim, cumhuriyet eseri,
Gör giyimde ve dilde, her şeyde seri seri,
Türk'e hizmet diyerek fabrikalar dizdirdik.' (6)
CUMHURİYET, SADECE SALTANATIN YIKILIP YERİNE CUMHURUYİET KURULMASI GİBİ BİR REJİM DEĞİŞİKLİĞİ DEĞİL, BİR ULUSUN YENİDEN DOĞUŞUDUR, BİR YAŞAM BİÇİMİDİR.
Bu nedenledir ki Atatürk'ün kurduğu cumhuriyetimize ve cumhuriyetin kazanımlarına, değerlerine sahip çıkmak, onları bir adım daha ileriye götürmek her yurttaşın görevidir.
Güzel yurdumun, güzel insanları! Cumhuriyetimizin 97. Kuruluş Yılını kutlar; bize çağdaş bir Cumhuriyet kurarak akıl ve bilim yolunda ilerleme bilincini aşılayan başta Atatürk olmak üzere Cumhuriyetimizin kurulması, gelişmesi, ilerlemesinde emeği geçenleri saygıyla anıyorum. Ruhları şad, mekanları Cennet olsun.
---------------------------------------
(1) Zeki Ozan
(2) H. Turan Dağlıoğlu
(3) Bekir Sıtkı Erdoğan
(4) Sami Öner
(5) Halil Karabulut
(6) Âşık Erdemli
