Kasım ayının gelmesiyle pek çok firma efsanevi indirimler sloganıyla bizleri alış veriş yapmaya davet ediyor. Bazen ihtiyacımız olmasa da ilerde daha pahalı olur mantığıyla hareket edip alış veriş yapıyoruz. Kimimiz işi tadında bırakırken, kimimizde bir çılgınlığa kapılıyoruz. Bazılarımızda ise indirim olsa da olmasa da bir şeyler almak bağımlılık halini almış olabiliyor.
Onyomani olarak isimlendirilen alışveriş bağımlılığında; takıntılı, dürtüsel bir davranış tarzı söz konusu. Genel olarak ihtiyaç dışı ve kontrolsüz bir şekilde aşırı alışveriş yapma arzusu ve aşırı para harcama ile ilgili yoğun bir zihinsel meşguliyet şeklinde başlayan belirtilerle kendini gösterir.
Alışveriş bağımlılığında aşırıya kaçan davranışlar; engellenemeyen satın alma isteği, satın alma aşaması boyunca kontrol kaybı yaşamak, satın alınma süreci sona erince yaşanan sosyal, ekonomik ve psikolojik problemler ve tüm bu olumsuz sonuçlara rağmen satın alma davranışına devam etmektir.
Alışveriş bağımlılığının nedeni genelde psikolojiktir. İnsanlar yaşadıkları olumsuz duygularla baş edemedikleri dönemlerde ya da kendilerine olan güvenleri azaldığında aşırı davranışlara yönelebilmektedirler. Bazen sosyal statü sağlama isteği de bu davranışlara yol açabilmektedir. Ayrıca günümüzde internet ortamında kişilerin yaşam tarzlarına özenme, kredi kartı kullanımının yaygınlaşması, reklamların cazipliği gibi nedenlerde bağımlılığı tetiklemektedir.
Alış veriş bağımlısı olan kişiler çeşitli ürünleri satın aldıkça keyif, mutluluk, heyecan gibi duyguları yaşarlar. Normal hayatlarında içinde bulundukları hayatta kendilerini olumsuz etkileyen duygulardan uzaklaşırlar.
Alış verişi hayatlarının vazgeçilmezi haline getiren kişilerde genel olarak; düşük özgüven, mükemmel olma isteği, narsizm, yakın çevresiyle iletişim kurmakta zorluk gibi özellikler görülebilir.
Aslında alış veriş bağımlığı olan kişilerdeki bir diğer amaçta mutluluğa sahip olmaktır. Kendilerini mutsuz hissettikleri anda para harcayarak ve bir şeyler alarak anlık bir mutluluğa sahip olurlar.
Alış veriş bağımlılığı terapiyle tedavi edilebilir. Ayrıca kendimiz de böyle bir sorunumuz olduğunun farkındaysak ya da çevremiz tarafından sık sık uyarılıyorsak aşağıdaki adımları izleyerek kendimizi frenleyebiliriz.
• Mutsuzken alış veriş yapmaktan kaçının.
• Alış verişe çıkmadan önce ihtiyaçları belirleyen bir liste hazırlayın.
• Sahip olmadığımız bir parayı harcamamak için kredi kartını evde bırakın.
• Bir şey almadan önce 'Gerekli mi?' sorusunu kendinize sorun.
• Bir ürünü almakta acele etmeyin.
• Sosyal aktivitelere katılarak kendinizi farklı yollarla mutlu edin.
• Üretmenin önemini keşfedin.
