Kurumsal Gelişmişliğin Belirlenmesi, Ölçülmesi ve Sürdürülebilir Gelişim Yol Haritası

4. Kurumsal Seviyelerin Düzeyinin Belirlenmesi

Kurumsal gelişmişliğin anlaşılabilir ve karşılaştırılabilir bir yapıda değerlendirilebilmesi için seviyelerin belirli aşamalara ayrılması önemlidir.

Bu kapsamda beş seviyeli bir kurumsal gelişmişlik modeli önerilmektedir:

Seviye Kurumsal gelişmişlik düzeyi

Temel özellik

1

Başlangıç

Kişilere bağımlı yönetim ve düzensiz süreçler

2

Gelişmekte olan

Bazı süreçlerin tanımlandığı ancak bütünlük kazanmadığı yapı

3

Tanımlanmış ve sistematik

Süreçlerin, görevlerin ve yönetim standartlarının belirlendiği yapı

4

Yönetilen ve ölçümlenen

Performansın düzenli ölçüldüğü, analiz edildiği ve yönetildiği yapı

5

Optimize edilmiş ve sürdürülebilir

Sürekli iyileştirme, yenilikçilik ve bütünleşik yönetim anlayışı

Birinci Seviye: Başlangıç

Kurumun faaliyetleri büyük ölçüde kurucuya veya belirli yöneticilere bağlıdır. İş süreçleri standartlaştırılmamıştır. Kurumsal hafıza ve bilgi yönetimi sınırlıdır.

İkinci Seviye: Gelişmekte Olan

Organizasyon yapısı ve bazı temel süreçler oluşturulmaya başlanmıştır. Ancak uygulamalar kurum genelinde yeterli bütünlüğe ulaşmamıştır.

Üçüncü Seviye: Tanımlanmış ve Sistematik

Görev ve sorumluluklar belirlenmiş, temel süreçler dokümante edilmiş ve yönetim mekanizmaları oluşturulmuştur. Kurum, kişisel uygulamalardan sistematik işleyişe geçiş sağlamıştır.

Dördüncü Seviye: Yönetilen ve Ölçümlenen

Kurumun temel faaliyetleri performans göstergeleriyle takip edilmektedir. Yönetim kararları ölçülebilir verilere dayandırılmakta, sonuçlar düzenli olarak analiz edilmektedir.

Beşinci Seviye: Optimize Edilmiş ve Sürdürülebilir

Kurum bütün faaliyetlerini bütünleşik bir yönetim sistemi içerisinde yürütmektedir. Sürekli iyileştirme, yenilikçilik, kurumsal öğrenme ve sürdürülebilirlik temel yönetim ilkeleri haline gelmiştir.

Bu sınıflandırma, uluslararası modellerden yararlanılarak geliştirilmiş önerisel bir değerlendirme yaklaşımıdır; doğrudan bir ISO belgelendirme veya EFQM puanlama sistemi değildir.

5. Kurumsal Seviyeler İçin Yol Haritası

Kurumsal ölçüm sonucunda elde edilen bulguların gerçek bir gelişime dönüşebilmesi için sistematik bir yol haritasına ihtiyaç vardır.

Kurumsal gelişim yol haritası, kurumun mevcut seviyesinden hedeflenen seviyeye ulaşabilmesi için gerçekleştirmesi gereken faaliyetleri, öncelikleri, sorumlulukları ve zaman planını ortaya koyan stratejik gelişim planıdır.

Yol haritasının hazırlanmasında şu aşamalar izlenmelidir:

1. Mevcut durumun belirlenmesi: Kurumun yönetim, organizasyon ve operasyonel yapısı değerlendirilir.

2. Gelişim alanlarının tespiti: Ölçüm sonuçlarına göre eksiklikler ve iyileştirme ihtiyaçları belirlenir.

3. Hedef seviyenin belirlenmesi: Kurumun büyüklüğü, sektörü, kaynakları ve stratejik hedefleri dikkate alınarak ulaşılmak istenen seviye tanımlanır.

4. Önceliklendirme: Geliştirilmesi gereken alanlar önem, etki, maliyet ve uygulanabilirlik kriterlerine göre sıralanır.

5. Eylem planının hazırlanması: Yapılacak çalışmalar, sorumlular, kaynaklar ve tamamlanma tarihleri belirlenir.

6. İzleme ve değerlendirme: Gerçekleştirilen çalışmaların sonuçları belirli aralıklarla ölçülür ve gerekli güncellemeler yapılır.

Yol haritasının temel amacı, kurumsallaşmayı tek seferlik bir organizasyon çalışması olmaktan çıkararak sürekli gelişen bir yönetim sürecine dönüştürmektir.

6. Kurumsal Ölçüm Raporu Nasıl Hazırlanır ve Ne İşe Yarar?

Kurumsal ölçüm raporu, yapılan değerlendirmeler sonucunda kurumun mevcut gelişmişlik düzeyini, güçlü yönlerini, eksikliklerini ve gelişim ihtiyaçlarını ortaya koyan analitik bir dokümandır.

Raporun hazırlanmasında öncelikle kurumun faaliyet alanı, organizasyon yapısı, çalışan sayısı, yönetim sistemi ve stratejik hedefleri hakkında bilgi toplanır.

Ardından doküman incelemeleri, yönetici ve çalışan görüşmeleri, süreç analizleri, performans verileri ve gerekli görülen diğer değerlendirme yöntemleri kullanılır.

Elde edilen bulgular belirlenen kurumsal ölçüm kriterleriyle karşılaştırılır ve değerlendirme sonuçları raporlaştırılır.

Bir kurumsal ölçüm raporunda aşağıdaki bölümlerin bulunması önerilir:

  • Kurumun genel tanıtımı ve değerlendirme kapsamı.
  • Kullanılan ölçüm yöntemi ve değerlendirme kriterleri.
  • Kurumsal alanlara ilişkin mevcut durum analizi.
  • Güçlü yönler ve gelişime açık alanlar.
  • Kurumsal gelişmişlik seviyesi.
  • Öncelikli iyileştirme ihtiyaçları.
  • Genel değerlendirme ve sonuç.

Örnek Kurumsal Ölçüm Raporu Değerlendirmesi

Örneğin, 50 çalışanı bulunan ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin kurumsal ölçüm sürecine alındığını düşünelim.

Yapılan değerlendirmede;

  • Yönetim ve organizasyon yapısının büyük ölçüde tanımlandığı,
  • Stratejik planlamanın bulunduğu ancak düzenli takip edilmediği,
  • İnsan kaynakları süreçlerinin kısmen sistematik olduğu,
  • Finansal raporlamanın düzenli gerçekleştirildiği,
  • İş süreçlerinin bir bölümünün standartlaştırıldığı,
  • Performans göstergelerinin sınırlı kullanıldığı,
  • Dijital altyapının mevcut olduğu ancak bütünleşik yönetim sağlanamadığı

tespit edilmiş olsun.

Bu bulgular sonucunda işletmenin genel gelişmişlik düzeyinin 2. Seviye: Gelişmekte Olan Kurum olduğu değerlendirilebilir.

Raporun sonuç bölümünde, işletmenin öncelikle iş süreçlerini standartlaştırması, performans göstergeleri oluşturması, stratejik hedeflerini düzenli takip etmesi ve insan kaynakları yönetimini sistematik hale getirmesi önerilebilir.

Böylece rapor, yalnızca mevcut durumu açıklayan bir belge olmaktan çıkar ve yönetimin geleceğe yönelik kararlarına rehberlik eden bir araca dönüşür.

Kurumsal ölçüm raporları ayrıca yatırım kararlarında, stratejik planlamada, yeniden yapılanma çalışmalarında, yönetim danışmanlığı süreçlerinde ve kurumsal gelişim projelerinde önemli bir referans niteliği taşır.

Özetleyecek olursak, Kurumsallaşma, kurumların uzun vadeli başarısını ve sürdürülebilirliğini sağlayan temel yönetim unsurlarından biridir. Ancak kurumsallaşmanın sağlıklı biçimde gerçekleştirilebilmesi için öncelikle mevcut durumun doğru analiz edilmesi ve gelişmişlik düzeyinin belirlenmesi gerekir.

Kurumsal ölçüm, bu ihtiyaca cevap veren sistematik bir değerlendirme yaklaşımıdır. Kurumun güçlü yönlerini ve eksikliklerini ortaya koyarak yönetim süreçlerinin geliştirilmesine, kaynakların etkin kullanılmasına ve stratejik hedeflere ulaşılmasına katkı sağlar.

Beş seviyeli kurumsal gelişmişlik modeli ise kurumların mevcut durumlarını anlamalarına ve gelişim süreçlerini belirli aşamalar üzerinden değerlendirmelerine yardımcı olabilir.

Unutulmamalıdır ki kurumsallaşma bir varış noktası değil, sürekli gelişim gerektiren bir yönetim yolculuğudur. Bu yolculukta ölçülmeyen, değerlendirilmeyen ve iyileştirilmeyen süreçlerin sürdürülebilir başarı üretmesi oldukça güçtür.

Kurumsal ölçümün temel değeri, bir kuruma yalnızca bugün hangi noktada olduğunu göstermek değil, gelecekte hangi noktaya ulaşabileceğini de ortaya koymaktır