Kainat bazında
Bütüncül bakış: Parçalara ve detaylara, semptomlara takılıp kalmadan meselenin tümünün ele alınmasıdır. Ama parçalar ve detaylar semptomların birbirinden bağımsız olamayacağı gerçeğinden hareketle kapsamlı bir duyuş bakış ve kapsayıcı yaklaşımlarla ekoloji, sosyoloji, psikoloji gibi alanlarda sistemlerin bütününe odaklanan bir süreçle ifrat ve tefritin orta denge muvazenesini görme ve yakalama.
Bütüncül bakış:
Aklen ruhen fikren denge muvazenesi içinde: Hayatı, insanı, psikolojiyi, sosyolojiyi ve kozmoz alemin çatışkan kavramlarında sebeplerin arkasında sebepleri yaratanın hikmeti altında zamanları mekanları sağlam bir ilim, irade ve itikat ile temaşa etmektir. Büyük bir meseleyi özet bir yaklaşım ile arz etmeye çalışalım.
Samanyolu galaksimizde 100 milyar ile 400 milyar arasında tahmin edilen yıldızlar bulunmakla beraber birlikte yüzen ve aynı kaderi paylaşan yolcularız. Galaksimizin Kendi etrafında bir turu 225 250 milyon yıl. Samanyolu'nun sessiz dönüşü yaklaşık 220 kilometre saniye hızla dönerken yaklaşık 790 kilometre saat demektir. Bu durum insana hem kendi küçüklüğünü hissettirir hem de ait olduğu bütünün büyüklüğü karşısında derin bir huzur verir. Bizler ölçülemeyen bir cennetin içinde akıp gidiyoruz. Bu cennetin ve daha nice güzelliklerin ve zevklerin boyutlarını ten kafesinden çıkınca anlayacak ve göreceğiz. Çünkü bu ten kafes sınırlı istidatlarla kanun altındadır.
Atomda bulunan elektronlar sahip oldukları elektrik yükü nedeniyle çekirdeğin etrafında sürekli olarak dönerler bütün elektronlar negatif elektrik yükü ile yüklüdürler. Bütün protonlar ise artı yüküyle. Atomun çekirdeğindeki artı yük elektronları kendisine doğru çeker bu nedenle elektronlar çekirdeğin etrafından ayrılamazlar. Atomun merkezinde ne kadar proton varsa dışında da o kadar elektron vardır. Bu sayede atomların elektriksel yükü dengelenir ancak protonun hacmi de kütlesi de elektrondan çok daha fazladır. Yine de elektrik yükleri birbirinin aynıdırlar. Eğer bu denge bozulsa kainatın ve tüm canlıların kıyameti demektir. Atomun çekirdeğindeki pozitif yüklü protonlar ve negatif yüklü elektronlar arasındaki elektrostatik çekim herhangi bir enerji gerektirmez. Elektronların çekirdek etrafında dönüş hızı 1 saniyede yaklaşık 7 katrilyon devir veya eşdeğer olarak saniyede 7.000 trilyon devir demektir.
Samanyolu galaksisi, evrende yaklaşık 100.000 ışık yılı çapında bir alana yayılmış durumda. İçerisinde yaklaşık 200-400 milyar yıldız barındırıyor. Samanyolu, Andromeda galaksisi ile birlikte Yerel Grup'un bir parçası ve bu grup, daha büyük bir yapı olan Virgo Süper kümesi'nin içinde yer alıyor.
Samanyolu'nun Boyutları:
*Çap:* ~100.000 ışık yılı
- *Kalınlık:* ~1.000 ışık yılı
- *Yıldız Sayısı:* ~200-400 milyar
Samanyolu, evrenin küçük bir parçası, ama içinde milyarlarca yıldız ve gezegen barındırıyor!
Bizi biz yapan 37 trilyon hücreden bahsediliyor evrenin %25'i bilmediğimiz bir maddeden yapıldığı tahmin ediliyor karanlık enerji beynimizin bir zarında 70 mili volt elektrik varmış. 1800 kilometre hızla dönen ve içindeki hiçbir şeyi uzaya fırlatmayan bir dünyada yaşıyoruz. Altın oranın bilimsel hikmetlerini ilmi ve sosyal algısı açık olanlar araştırmalı ve hikmetli bu oran karşısında dik başlar eğilmeli. Yıldızları kendi etrafında döndüren karanlığın içindeki gizemli güç nedir? Evrenin doğum anından bugüne kadar 13.8 milyar yıl olarak bilim adamları tespit yapıyor.
Evrenin %68'i karanlık enerji. Karanlık enerji evrenin genişlemesini hızlandıran gizemli bir enerji türüdür. %27 oranda Karanlık madde mevcuttur. Işık yaymaz ve doğrudan görülemez. Etkisini kütle çekim kanunu ile gösterir. Eğer karanlık madde olmasaydı evren paramparça olabilirdi. %5 normal enerji: yıldızlar, gezegenler, gaz bulutları, insanlar ve galaksiler yani görebildiğimiz evrenin %5'i ni oluşturan kısım.
Kaotik yasa: Düzenden düzensizliğe giden entropi yasası, tekrar düzensizlikten düzene dönüşmekle termodinamik yasa çalışmaktadır. Entropi, bilinç, evren konusu fizik felsefe ve nörobilimin kesiştiği oldukça derin bir alan. Bilinçli beyin düzen üretir, bilinçli beyin entropi artışı sayesinde dinamik ve aktif yani düzensizliklerin varlığı ve yarattığı olumsuzlukların hayatı yaşanılır kılınma adına vazife ifa eder.
Panpsişizm bakış açısıyla bakarsak: Evrendeki her şeyin bir tür bilinç veya zihin içerdiği fikrini savunan felsefi bir görüş. Bu görüşe göre, sadece insanlar veya hayvanlar değil, bitkiler, kayalar, hatta atomlar bile bir tür bilinç veya deneyime sahip olabilir. Zihin ve madde arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışan bir yaklaşım. Bazı filozoflar, panpsişizmi, zihin-madde ikiliğini aşmak için bir yol olarak görüyor.
Enformasyon temelli yaklaşım: örneğin bilinç = entegre bilgi der. Yani bilinç karmaşıklık ve bilgi entegrasyonu ile ilişkilidir. Entropi ile bilgi arasında matematiksel bağ vardır. Kozmik bilinç hipotezi: Bazı filozoflar evrenin tamamının bilinçli olabileceğini savunur. Bu metafizik bir görüştür. Entropi artıyorsa bilinç neden ortaya çıktı. Evren başlangıçta çok düşük entropiliydi big bang sonrası erken dönem big bang sayesinde yıldızlar oluştu kimya gelişti. Karmaşık yapılar ortaya çıktı. Yani bilinç entropi yasasına rağmen değil entropi farkları sayesinde mümkün oldu.
Şimdi biraz da kendi Gök kubbemizin altında kendi dinamiklerimizin sesine kulak verelim.
Enbiya suresi 30 ayet: “O inkar edenler görmüyorlar mı ki başlangıçta gökle yer birbiriyle bitişik iken biz onları ayırdık ve her canlı şeyi sudan yarattık”
Sad suresi 27 ayet: “Biz yeri ve göğü ve ikisi arasındakileri boşuna yaratmadık”
Enbiya 16: “Biz gökleri yeri ve bunlar arasındakileri oyun eğlence olsun diye yaratmadık”
Kaf suresi 38 “And olsun ki biz gökleri ve yeri ve ikisi arazisindekileri 6 günde yarattık”
Hac suresi 47: “Bizim nezdimizde bir gün sizin nezdinizde 1000 gündür”
Bakara 29: “Yeryüzünde ne varsa sizin için yaratan sonra semaya yönelip onları 7 kat gök olarak tastamam tanzim eden O dur O her şeyi hakkıyla bilendir”
İsra 44: “Yedi gök yer ve bunlar içinde bulunan herkes Allah'a tesbih eder onu hamd ile tespit etmeyen hiçbir şey yoktur. Fakat siz onların tesbihini anlayamazsınız. Şüphesiz ki O ceza vermekte hiç acele etmeyen ve çok bağışlayandır”
Mü’minun 17: “Şu da bir gerçek ki sizin üzerinizde tabaka tabaka yedi Gök yarattık şüphesiz biz yaratmaktan da bütün hususiyetleri ile yarattıklarımızdan da habersiz değiliz”
"Andolsun ki biz insanı en güzel bir şekilde yarattık." (Tin 95/4)
Bu ayet, insanin yaratılışının en güzel şekilde olduğunu vurguluyor. "En güzel şekilde" ifadesi, insanın fiziksel ve ruhsal yapısının mükemmel bir şekilde yaratıldığını gösteriyor.
İnsan topraktan yaratılırken gelişi güzel arzın bir kenarından alınan bir çamurdan değil kainatın hulasası en güzel elementlerin bir araya gelmesinden yaratılmıştır.
İnsanda bulunan elementlerin çoğu, kainatta da bulunuyor. İnsan vücudu, yaklaşık %65 su, %18 karbon, %10 protein, %3 yağ, %1,5 mineral ve %1,5 diğer elementlerden oluşur. Bu elementlerin çoğu, kainatta da yaygın olarak bulunuyor.
İnsanda Bulunan Elementler ve Kainattaki Varlığı:*
- *Oksijen (O):* Su (H2O) ve atmosferdeki oksijen gazı olarak
- *Karbon (C):* Organik bileşiklerde, kömür, petrol, atmosferdeki CO2 olarak
- *Hidrojen (H):* Su (H2O), atmosferdeki hidrojen gazı, yıldızlarda plazma olarak
- *Azot (N):* Atmosferdeki azot gazı (N2), proteinlerde
- *Kalsiyum (Ca):* Kemiklerde, kabuklarda, kayaçlarda
- *Fosfor (P):* DNA, ATP, kemiklerde, fosfat kayaçlarında
- *Potasyum (K):* Hücrelerde, mineral olarak kayaçlarda
- *Sodyum (Na):* Kan plazmasında, deniz suyunda, kayaçlarda
Bu elementlerin çoğu, yıldızlarda nükleer füzyon reaksiyonları sonucu oluşmuş ve süpernova patlamaları ile uzaya saçılmıştır. Daha sonra, bu elementler gezegenlerde, kayalarda, sularda ve canlılarda birikmiştir.
Yani, insanda bulunan elementler, kainattaki elementlerin bir yansımasıdır!
Asrımızın büyük bir alimi de şöyle diyor. “Kainatın hülâsası en güzel meyvesi insan. İnsanı büyütsen kainat olur, kainatı küçültsen insan olur”
