Onunla; Lozan Mübadilleri Vakfı (LMV) kurucu genel sekreteri Sefer Güvenç’le İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nde aynı yıllarda aynı hocalarda okumuşuz.
Ama o yıllardan tanışmıyorduk.
Tanışmamız mezuniyetimizden neredeyse 30 yıl sonra oldu.
Mübadele röportajlarına yeni başladığım yıllardaydı.
Bir grup ikinci kuşak mübadil evladı bir arayış içindeydi ve yeni bir oluşum için sık sık toplanıyordu.
Bu toplantılardan birine gazeteci olarak gittim; Güvenç’e kendimi tanıttım, mübadele röportajları yaptığımı söyledim.
2000’li yılların başı olmalı. Öyle tanıştık ikinci kuşak Langaza mübadili, “ÖNCÜ MÜBADİL” Sefer Güvenç’le.
O günden sonra ölümüne dek sürecek dostluğumuz başladı.
Sefer Güvenç’le son kez 2022 yılında Yunanistan’a gitmiştim. Bu fotoğraf 29 Mayıs 2022’de Yenice-i Vardar’da çekilmişti.
…..
Rum Ortodoks mübadillerinin Yunanistan’da yaşadığı dramı ele alan araştırmalar yapılır, enstitüler kurulur, anıtlar dikilir, çok sayıda otobiyografi, roman, hikâye yayımlanarak konu canlı tutulurken Türkiye’de mübadele devlet tarafından yıllar yılı yok sayıldı ve unutturulmaya çalışıldı.
İşte Sefer Güvenç böyle bir ortamda mübadele gerçeğinin etrafındaki duvarları yıkan, bizleri mübadeleyle tanıştıran öncüdür.
LMV’nin kurulduğu 2001 yılından bu yana düzenlenen sergi, seminer, konferans, uluslararası sempozyumların yanı sıra yüzlerce TV programında; gazete ve dergilerindeki röportajlarında bıkmadan, usanmadan mübadeleyi anlattı.
Sendikacılık geçmişinden gelen teşkilatlanma disipliniyle çalıştı, çabaladı, ter döktü.
Ve bu sayede Türkiye’nin 103 yıllık mübadele geçmişi onun şahsında somutlaştı, onun yönlendirmesiyle belleklere kazındı.
O mübadelenin hafızası, bellek kurucusuydu ve dervişane tavrıyla mübadillerin “Sefer Ağabeyi”ydi.
Mübadelenin yorulmaz neferi Güvenç ve LMV, mübadelenin çift taraflı olduğu gerçeğini Yunanistan’a kabul ettirdi.
Bugün artık Ege’nin iki yakasında dostluk ve barış şarkıları söyleniyorsa onların sayesindedir.
Bellek inşa edicisi Sefer Güvenç sadece anlatmakla kalmadı, ortaya somut eserler koydu; geleceğe büyük miras bıraktı.
Onun yıllar süren hazırlıktan sonra LMV Yayınları arasında çıkan Mübadele Öncesi ve Sonrası Eski ve Yeni Adları ile Kuzey Yunanistan Yer Adlar Atlası bir başyapıttır ve her mübadilinin kütüphanesinde mutlaka yer almalıdır.
LMV’nin Yunanistan Temsilcisi Tanaş Çimbis’le Türkçe Yunanca yazdıkları son kitabı Mübadelenin Böldüğü Bir Aile Öyküsü: Giritli Semercakis Ailesi de öyle.
Mübadeleyi asla siyasal malzeme olarak kullanmayan, kullanılmasını fırsat vermeyen ve her zaman her yerde barış kültürünün egemenliği savunan “öncü mübadil”le kim bilir kaç kez Yunanistan’a gittim, kim bilir kaç kez göz yaşartan “mübadil buluşmaları”na tanık oldum; anlatmalara gelebilemez.
Güvenç’le atalarının geldiği Langaza’nın Eğribucak köyüne de gittim, beraber Beşik Gölü’nün havasını soluduk.
Sefer Güvenç’in cenazesi 3 Şubat 2026 Salı günü Köyceğiz’in Zaferler Mahallesi Mezarlığında toprağa verildi.
Onun mübadele için döktüğü alın teri asla unutulmayacak.
Anısı önünde saygıyla eğiliyorum.
