Özellikle son yıllarda Afrika Kıtası üzerinde güç mücadelesi arttı. Dünya siyasetinde söz sahibi ülkelerin nüfuz kurmaya çalıştığı Afrika, değeri artan strateji ve politikanın yeni sahnesi.
Afrika'nın Sorunlarına Afrikalı Çözüm
Türkiye'nin Afrika'ya olan ilgilisi artan bir seyirde devam ediyor. Ticari, siyasi, askeri ve kültürel ilişkiler; karşılıklı hak ve menfaatler doğrultusunda gelişiyor. Tarihinde sömürü anlayışı olmayan Türk Devlet geleneği, Afrika ülkeleri ile işbirliğine dayalı bir politika izliyor. Türkiye'nin Afrika politikasının temeli, 'Afrika'nın sorunlarına Afrikalı çözümler' ilkesi çerçevesinde ve karşılıklı faydaya dayanıyor. Bu anlamda özellikle son 10 yılda, Türkiye ile Afrika Kıtası arasındaki ilişkilerin ciddi düzeyde geliştiği, özellikle Sahra Altı Afrika ülkeleri ile işbirliğinin her alanda güçlendiğini ifade etmek mümkün.
Dış Ticaret
Afrika Kıtası, 54 ülkeden oluşan, yaklaşık 1 milyar 250 milyon nüfus ve 2.3 trilyon dolarlık GSYH'ya sahip bir coğrafya. Kıta'nın gelişen ticaret hacmi, zengin yer altı kaynakları ve işgücü potansiyeli, ekonomik cazibesini daha da artırıyor.
Türkiye ile Afrika'nın güçlenen ilişkilerinin en açık göstergelerinden birisi, gelişen ekonomik ilişkiler ve artan ticaret hacmi. Afrika ülkelerine yapılan ihracatın önemli kalemlerini; kazan, makine, elektrikli eşyalar, motorlu kara taşıtları, demir çelik ürünleri, mobilyalar, plastik ürünler ve mineral yakıtlar oluşturuyor. Diğer taraftan yurtdışı müteahhitlik hizmetleri de ticari ilişkilerde önemli bir yer tutuyor.
Türkiye'nin Afrika'ya İhracatı (Bin USD)
|
Yıllar |
Kuzey Afrika |
İhracatta Payı (%) |
Diğer Afrika |
İhracatta Payı (%) |
Toplam İhracatta Payı (%) |
|
1996 |
991.085 |
4,2 |
173.519 |
0,7 |
4,9 |
|
2000 |
1.087.400 |
3,9 |
285.327 |
1 |
4,9 |
|
2005 |
2.544.398 |
3,4 |
1.086.849 |
1,5 |
4,9 |
|
2010 |
7.025.168 |
6,1 |
2.257.898 |
2 |
8,1 |
|
2015 |
8.918.833 |
5,9 |
4.212.322 |
2,8 |
8,7 |
|
2016 |
8.069.446 |
5,4 |
3.833.943 |
2,6 |
8 |
|
2017 |
7.918.462 |
4,8 |
4.318.839 |
2,6 |
7,4 |
|
2018 |
9.915.077 |
5,6 |
5.173.872 |
2,9 |
8,5 |
|
2019 |
10.828.878 |
6 |
5.794.323 |
3,2 |
9,2 |
|
2020 |
9.214.728 |
5,4 |
6.029.472 |
3,6 |
9 |
Kaynak: www.tuik.gov.tr
Tablodan da görüleceği üzere, ihracat özellikle 2010 yılından itibaren ciddi bir artış göstermiş, Türkiye'nin Afrika ülkelerine yaptığı ihracat toplam ihracat içindeki payını artırmıştır. Dikkate değer önemli bir husus, Sahra Altı Afrika ülkelerine yapılan ihracattaki artış. Bunda ise son yıllarda başarıyla gerçekleştirilen kamu diplomasisinin etkisi büyük.
Türkiye'nin Afrika'dan İthalatı (Bin USD)
|
Yıllar |
Kuzey Afrika |
İthalatta Payı (%) |
Diğer Afrika |
İthalatta Payı (%) |
Toplam İthalatta Payı (%) |
|
1996 |
1.618.435 |
3,7 |
375.530 |
0,8 |
4,5 |
|
2000 |
2.257.119 |
4,1 |
457.101 |
0,8 |
4,9 |
|
2005 |
1.584.201 |
1,3 |
1.632.270 |
1,4 |
2,7 |
|
2010 |
3.098.091 |
1,7 |
1.725.916 |
0,9 |
2,6 |
|
2015 |
3.173.401 |
1,5 |
2.151.915 |
1 |
2,5 |
|
2016 |
3.252.568 |
1,6 |
2.151.987 |
1,1 |
2,7 |
|
2017 |
4.203.460 |
1,8 |
2.978.629 |
1,2 |
3 |
|
2018 |
4.685.547 |
2 |
2.451.876 |
1,1 |
3,1 |
|
2019 |
4.009.992 |
1,9 |
1.810.756 |
0,9 |
2,8 |
|
2020 |
4.752.264 |
2,2 |
2.552.326 |
1,2 |
3,4 |
Kaynak: www.tuik.gov.tr
İthalat verilerinin yer aldığı diğer tablodan da görüleceği üzere, ithalatın önemli kalemlerini başta mineral yakıtlar olmak üzere, gübre, kıymetli madenler, plastik, inorganik kimyasallar oluşturuyor.
Ticari İlişkiler Artıyor
Türkiye, Afrika ile ilişkilerine özel önem veriyor. Ticaret ise ilişkilerin önemli başlıklardan birisi. Artan ticaret hacmi ve ticari temas dikkat çekici. Ticaret Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'nin Afrika Kıtası'nda 23 ticaret müşavirliği, 2 ticaret ataşeliği, 1 ticaret ofisi ile açılması planlanan 4 ticari temsilciliği var. Diğer taraftan Türkiye'nin Tunus, Fas, Mısır, Mauritus ve Sudan ile serbest ticaret anlaşması bulunuyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Cibuti, Çad ve Somali ile de serbest ticaret anlaşması müzakeresi devam ediyor.
