0
Bir işletmenin varlıklarının değerlendirilmesinde maddi olmayan duran varlıkları, bağlı ve dönen varlıkları ölçmek ve değerlendirilerek hesaplamak çok kolaydır. Ayrıca geleneksel entelektüel varlıklar olarak nitelendirilen markalar, telif hakları, patentler ve diğer imtiyaz haklarını da ölçmek, değerlendirmek ve hesaplamak kolaydır. Geleneksel olmayan entelektüel varlıklar olarak değerlendirilen insan sermayesi ve benzeri varlıklar ile varlık olarak nitelendirilmeyen müşteri sadakati ve tatmini, şirket ve ürünlerin imajı, şirketin itibarı gibi görünmeyen varlıkların ölçülmesi, değerlendirilmesi ve hesaplanması zordur.
Entelektüel sermaye varlıklarından ölçülebilenleri geleneksel muhasebe kuram ve uygulamalarına göre oluşturulan muhasebe sistemlerinde belirlenen kurallar içinde hesaplanır. Ancak bu hesaplamalarda yapılan ölçümler gerçek değerleri yansıtmazlar.
İşletmenin maddi, bağlı ve dönen varlıkları tarihi maliyet ve yenileme maliyet sistemlerine göre hesaplanırlar. Bu hesaplamalarda yıpranma ve aşınma payları da ölçülerek değerlendirilir. Entelektüel sermaye kapsamındaki varlıkların ölçülmesinde ise farklı yöntemlerle ölçülerek hesaplanır. Bu yöntemlerin seçiminde entelektüel sermayeyi oluşturan varlıkların özünü bilgi ve bilgiye dayalı bileşenlerinin nitelikleri etkin rol oynar. Entelektüel sermaye varlıklarının elle tutulamaması ve soyut olmaları hesaplanmalarını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle varlıkların hesaplanmalarında doğruluk derecesi bazı durumlarda tartışılacak düzeyde endişelere yol açmaktadır. Bu endişeleri gidermek için farklı özelliklere sahip teknikler ve yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bu yaklaşımlardan bir kısmı entelektüel varlıkların niteliğine göre belirlenirken bir kısmı ise, işletme içindeki düzeyine göre belirlenir.
Entelektüel sermaye varlıkların niteliğine göre ölçülmesi yaklaşımına göre belirlenen tekniklerde insan sermayesi, yapısal sermaye ve müşteri sermayesi her birinin alt bileşenleri de ayrı ayrı olmak üzere finansal açıdan ölçülerek değerlendirilir. Bu ölçüm yaklaşımında hesaplanan performans düzeyleri benzer özelliklere sahip başka işletmelerin performans düzeyi ile karşılaştırılabilir nitelikte olmaları gözetilir.
Entelektüel sermaye varlıklarının işletme içindeki düzeyine göre belirlenmesi yaklaşımında ise, işletmenin bütününe yönelik olmak üzere şu teknikler kullanılmaktadır:
- Maddi olmayan varlıkların değerlerinin hesaplanması
- Tobin'in Q oranı,
- Dengelenmiş skor kartı
- Skandia pusulası
- Piyasa değeri / Defter değeri oranı,
- Entelektüel sermayenin ölçümündeki diğer yöntemler
Entelektüel sermayeyi oluşturan varlıkların doğru hesaplanması, ilgili işletmenin finansal tablolarının ilgili paydaşların sağlıklı karar almalarının önünü açar.
