ANTALYA (AA) - BİRİZ ÖZBAKIR - Akdeniz Koruma Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Kızılkaya, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) okyanusların iklim müzakerelerinde diyalog konusu olmaktan çıkarılarak karar mekanizmalarına dahil edilmesine yönelik girişimlerin önem taşıdığını belirtti.

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen COP31'de AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Kızılkaya, okyanusların atmosferdeki karbondioksidin önemli bir bölümünü çekerek depolamasına rağmen bugüne kadar iklim müzakerelerinde geri planda kaldığını söyledi.

Bu yıl özellikle ada ülkeleri ve Endonezya'nın girişimleriyle okyanusların zirvenin sonuç bildirgesinde yer alması için adım atıldığını ifade eden Kızılkaya, 'Okyanuslar konusunda, ilk kez bu sene diyalogdan karar mekanizmasına doğru hamle yapıldı ve bu da tabii özellikle ada ülkeleri ve Endonezya'nın baskısıyla oldu. Artık diyalog ötesinde, zirvenin sonuç bildirgesinde yer alması için bir girişimde bulunuldu.' diye konuştu.

Söz konusu girişimin henüz sonuçlanmadığını, ilerleyen günlerde yapılacak oylamaların ardından netlik kazanacağını aktaran Kızılkaya, şöyle devam etti:

Bakan Kurum, Filistin Pavilyonu'nu ziyaret etti
Bakan Kurum, Filistin Pavilyonu'nu ziyaret etti
İçeriği Görüntüle

'Ama pozitife giden bir durum var ve özellikle de 2028 yılında dünya global değerlendirme sonuçlarına okyanusların da alınması konusunda bir başka hamle daha yapıldı ve çok büyük ihtimalle 2028'de artık okyanuslardaki durum da dünya küresel değerlendirmenin içinde yer alacak. Bu, okyanusların karar mekanizmasına yaklaştığı ilk COP'tur. O yüzden adı Mavi COP artık.'

- 'Akdeniz'de deniz suyu sıcaklığı normalin 2,85 derece üzerine çıktı'

Kızılkaya, Akdeniz'in iklim değişikliğinden en fazla etkilenen deniz havzalarından biri olduğuna dikkati çekerek, 'Bu yaz Akdeniz'deki yıl boyu deniz suyu yüzey suyu ortalaması 26,87 derece oldu. Bu normal ortalamalardan 2,85 derece daha yüksek bir rakam. Yani korkunç bir su ısınması problemi var Akdeniz'de. Sadece bu yaz 158 sıcaklık dalgası geldi. Bize hepsi ulaşmadı ama Batı Akdeniz, Orta Akdeniz çok ciddi sıcaklık dalgaları yaşadı. Bu ne demek? Devamı da olacak bunun demek.' değerlendirmesini yaptı.

Akdeniz'in doğusunun diğer bölgelere kıyasla dört kat daha hızlı ısındığını vurgulayan Kızılkaya, sıcaklık artışının yerel balık türlerini termal strese maruz bırakarak daha soğuk sulara yönelttiğini anlattı.

Balon balığı türlerinin yayılması nedeniyle Doğu Akdeniz'de ahtapot ve kalamar gibi yumuşakçaların popülasyonlarında yüzde 95 azalma yaşandığına değinen Kızılkaya, ekosistemdeki değişimin küçük ölçekli balıkçılığı da olumsuz etkilediğini bildirdi.

Süveyş Kanalı aracılığıyla Akdeniz'e giren istilacı türlerin yerel türlerle rekabete girdiğini dile getiren Kızılkaya, 'Bizim 15 yıldır yaptığımız veri toplamalarının sonuçlarına ve analizlerine göre 2030 yılında bizim kıyılarımızda yaşayan balıkların yüzde 30'u istilacı balık olacak.' öngörüsünü paylaştı.

Deniz suyu sıcaklığındaki artışın deniz çayırlarını da tehdit ettiğine işaret eden Kızılkaya, geçen yıl Batı Avrupa'dan başlayarak farklı bölgelerde deniz çayırlarında beyazlamalar görüldüğünü, sıcaklık artışının bu ekosistemleri daha derin sulara çekilmeye zorlayabileceğini ifade etti.

- 'Korunan alanlar denizin bağışıklığını artırıyor'

Deniz koruma alanlarının istilacı türlerle mücadeledeki rolüne değinen Kızılkaya, Gökova Körfezi'nde yürüttükleri bilimsel çalışmalarda balıkçılığa kapalı koruma alanlarında yüzde 16 daha az istilacı balık bulunduğunu belirlediklerini aktardı.

Bu alanlarda avcılığın yasak olması sayesinde büyük balıkların popülasyonlarının korunduğunu ve istilacı türler üzerindeki baskının arttığını anlatan Kızılkaya, 'Dolayısıyla aslında korunan alanlar denizin bağışıklığını artırıyor.' sözlerini sarf etti.

- 'Yarı kapalı denizlere de önem verilmesiyle ilgili COP 31 Başkanlığının bir hamlesi oldu'

Türkiye'nin denizlerin korunmasına yönelik adımlarına değinen Kızılkaya, 2025'te çıkarılan İklim Kanunu'nda yeni deniz koruma alanlarının ilan edilmesi ve mevcut alanların yönetiminin iyileştirilmesine yönelik düzenlemelerin bulunduğunu belirtti.

Ağustosta Kuzey Ege ve Fethiye açıklarını kapsayan yaklaşık 13 bin kilometrekarelik alanın deniz milli parkı ilan edilmesini önemli bir adım olarak nitelendiren Kızılkaya, bu alanlarda hangi bölgelerin avcılığa ve demirlemeye kapatılacağı gibi konuları içeren yönetim planlarının hazırlanması gerektiğini dile getirdi.

COP31 Başkanlığının ulusal ve bölgesel deniz ve okyanus işbirliğine yönelik girişimini değerlendiren Kızılkaya, Ege, Marmara ve Karadeniz gibi yarı kapalı denizlerin de koruma gündemine alınmasının önemine işaret ederek, 'Bölgesel ve ulusal bir işbirliği içerisinde bu yarı kapalı denizlere de önem verilmesiyle ilgili COP 31 Başkanlığının bir hamlesi oldu bu. Bu çok değerli bir hamle.' dedi.

- İklim finansmanında somut adım beklentisi

COP31'in öneminin yalnızca iklim başlıklarında diyalog yürütülmesiyle sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayan Kızılkaya, iklim değişikliğinden en fazla etkilenen gelişmekte olan ülkeler ve ada ülkeleri için öngörülen finansmanın somut biçimde ortaya konulmasının önemli olduğunun altını çizdi.

Paris Anlaşması kapsamında bu ülkelere finansman sağlanması öngörülse de aradan geçen yıllara rağmen kaynakların henüz aktarılmadığına dikkati çeken Kızılkaya, iklim finansmanının üç katına çıkarılmasına yönelik konunun da geçen haftaki görüşmelerde gündeme geldiğini anımsattı.

COP31'de finansmanın hangi ülkelere, ne ölçüde ve nasıl aktarılacağının netleştirilmesi gerektiğini ifade eden Kızılkaya, sözlerini şöyle tamamladı:

'Artık konuşmalardan öte finansman budur, size bu kadar, size bu kadar verilecek, şunlar yapılacak denecek bir COP bu. O yüzden önemi var. Artık konuşmalardan öte yarın öbür gün paranın nerede olduğu söylenecek veya hiç olmadığı.'

Kaynak: AA