İSTANBUL (AA) - Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin restorasyon çalışmaları kapsamında yapının yer altında bulunan tarihi tünel ve mekanlarında yürütülen temizlik, kazı, belgeleme ve güçlendirme çalışmalarında önemli aşama kaydedildi.
Çalışmalar kapsamında 420 metre uzunluğundaki tünel hattı temizlenirken, yer altındaki tarihi su altyapısının ve farklı dönemlere ait yapı kalıntılarının ortaya çıkarılmasına yönelik incelemeler sürüyor.
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, gazetecilere, yapının kuzeydoğu köşesinde bulunan hipoje (mezar yapısı) ile çevresindeki alanlarda yaklaşık iki yıl önce başlatılan temizlik çalışmalarının etaplar halinde sürdüğünü belirtti.
Üst örtüsünün yıkık olması nedeniyle zamanla toprakla dolan mekanlarda gerçekleştirilen çalışmalarla dolgu toprağın tahliye edildiğini ve kapalı alanların gün yüzüne çıkarıldığını aktaran Güleç, bölgede şu ana kadar 6 mekan ve 9 tünelin tespit edildiğini söyledi.
Güleç, bazı mekan ve tünellerin Roma dönemine ait olabileceğini, farklı dönemlerde de çeşitli müdahalelerle kullanılmaya devam edildiğini düşündüklerini, bu husustaki araştırmaların sürdüğünü anlattı.
En son 2 numaralı tünelin açıldığını ve tünelde ileriye doğru çalışmaların devam ettiğini dile getiren Güleç, 'Buradan birtakım örnekler aldık ve analizlerini yapıyoruz. Bu analizlere bağlı olarak da mekan hakkında birtakım bilgiler edineceğiz. Şu anda sadece buranın Roma dönemindeki atriumun altyapılarından biri olduğunu söyleyebiliyoruz.' dedi.
- 'Güneye doğru olan tünelimiz doğrudan Yerebatan Sarnıcı'na gidiyor'
Ahmet Güleç, Ayasofya'da en uzun tüneldeki çalışmaların 200 metreyi aştığına işaret ederek, eski Roma Caddesi'nin Küçük Ayasofya'dan Sarayburnu'na kadar uzandığına ilişkin tarihi kaynaklarda haritalar bulunduğunu, ancak bu güzergahın henüz kesin olarak doğrulanamadığını ifade etti.
Çalışmalar sırasında Yerebatan Sarnıcı yönüne ilerleyen tünel hattına ulaştıklarını ve mevcut çalışma sınırlarına geldikleri noktada ilerlemeyi durdurduklarını aktaran Güleç, kuzey yönünde ilerledikten sonra batıya dönen başka bir tünelin de tespit edildiğini söyledi.
Prof. Dr. Güleç, Yerebatan Sarnıcı'nda görev yapan uzmanlardan, sarnıcın içinden Hipodrom (At Meydanı) yönüne uzanan başka bir tünel bulunduğuna ilişkin bilgi aldıklarını belirterek, şunları kaydetti:
'Burada ilk açtığımız tünel, Ayasofya'ya yakın olan tünel. Güneye doğru olan tünelimiz doğrudan Yerebatan Sarnıcı'na gidiyor. Bütün bunları, içinde senelerin biriktirdiği çamurları boşalttıktan sonra takip ettik. Orada yaklaşık yüzde üç eğimle giden bir tünelimiz var ve hala Ayasofya'nın altından gelen suyumuz var. Muhtemelen Yerebatan Sarnıcı'na akan buradan çıkan bir kaynak ya da başka yerden gelen mesela Bozdoğan Kemeri su dağıtım şebekesinden gelen bir su olabilir ama kaynak olma ihtimali de söz konusu.'
- 'Bin metreküp dolgu malzemesi çıkarıldı'
Çalışmalar kapsamında yer altındaki alanlardan yaklaşık bin metreküp dolgu malzemesi çıkarıldığını ve bunun yoğunluk hesabıyla yaklaşık 3 bin tona karşılık geldiğini paylaşan Prof. Dr. Güleç, çıkarılan malzemenin yıllar içinde biriken çamur, toprak ve geçmiş dönemlerde bahçede gerçekleştirilen düzenlemeler sırasında ortaya çıkan molozlardan oluştuğunu ve söz konusu malzemelerin geçmişte üst örtüsü zarar gören mekanlara doldurularak alanın düzleştirildiğini ifade etti.
Güleç, bu dolguların temizlenmesiyle kapalı kalan tarihi mekanların yeniden ortaya çıkarıldığına dikkati çekerek, bu tünellerin ziyaretçilere açılması konusuna dair, 'Buranın ziyaretçiye açılması için yapılması gereken daha pek çok çalışma var. Henüz o konuda tam kesin bir karar alınmış değil. Bakanımız da bizler de çok istiyoruz ama burada gezdireceğimiz ziyaretçilerin sağlık, güvenlik konusu vesaire gibi birtakım bilgiler ve eylemler gerekli. Ama bu konuda gerçekten ciddi anlamda çalışmalar yapıyoruz, tartışmalarımız oluyor.' diye konuştu.




