Yatırım amaçlı gayrimenkullerin tanımını yapmak gerekirse, kira geliri veya sermaye kazancı ya da her ikisini birden elde etmek amacıyla elde tutulan gayrimenkullere denir. TMS 40 Yatırım amaçlı gayrimenkullere ilişkin örnek verecek olunursa,
• Kısa vadede satılmaktan ziyade, uzun vadede sermaye kazancı elde etmek amacıyla elde tutulan arsalar
• Gelecekte nasıl kullanılacağına henüz karar verilmemiş olan arsalar
• Faaliyet kiralamasına konu edilen binalar
• Bir veya daha fazla faaliyet kiralaması çerçevesinde kiralanmak üzere elde tutulan boş bir bina
• Gelecekte yatırım amaçlı gayrimenkul olarak kullanılmak üzere inşa edilmekte veya geliştirilmekte olan gayrimenkuller.
Yatırım amaçlı gayrimenkullerin finansal tablolara yansıtılabilmesi için;
• Gayrimenkulle ilgili gelecekteki ekonomik yararların işletmeye girişinin muhtemel olması ve
• Yatırım amaçlı gayrimenkulün maliyetinin güvenilir bir şekilde ölçülebilmesi gerekir.
TMS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin ilk ölçüm 'maliyet bedeli' üzerinden olur. İşlem maliyetleri de başlangıç ölçümüne dahil edilir. Aşağıda üç maddede belirtilenler TMS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin maliyetine eklenmez.
1. İlk tesis maliyetleri,
2. Yatırım amaçlı gayrimenkulün planlanan kullanım düzeyine ulaşamadan önce ortaya çıkan faaliyet zararları,
3. Gayrimenkulün inşası ve geliştirilmesi sırasında ortaya çıkan olağandışı miktarda artık malzeme ile olağandışı miktarda kullanılan işçilik veya diğer kaynaklar.
Yatırım amaçlı gayrimenkullerin sonraki ölçümü ise iki şekilde gerçekleştirilir; maliyet yöntemi ve gerçeğe uygun değer yöntemidir. Gerçeğe uygun değerin tanımı ise; Piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde gerçekleşen olağan bir işlemde, bir varlığın satışında elde edilecek veya bir yükümlülüğün devrinde ödenecek olan tutardır.
İlk kez finansal tablolara alma işlemi ardında gerçeğe uygun değer yöntemini seçen işletme, tüm yatırım amaçlı gayrimenkullerini gerçeğe uygun değer üzerinden ölçer. Gerçeğe uygun değer ile ölçülen yatırım amaçlı gayrimenkuller amortismana tabi değildir ve gerçeğe uygun değişiminden değişiminden kaynaklanan kazanç veya kayıp, oluştuğu dönemde kar veya zarar olarak finansal tablolara yansıtılır.
İşletme ilk kez finansal tablolara alma işlemi ardından maliyet yöntemini seçerse;
• Söz konusu gayrimenkullerin satış amaçlı elde tutulan varlık kıstasını karşılaması ya da elden çıkarılacak varlık grubuna dahil edilmesi durumunda, TFRS 5 Satış Amaçlı Duran Varlıklar ve Durdurulan Faaliyetler uyarınca,
• Söz konusu gayrimenkullerin TFRS 5 uyarınca satış amaçlı elde tutulmaması ve kiracı tarafından kullanım hakkı varlığı olarak elde tutulması durumunda TFRS 16 Kiralamalar uyarınca,
• Diğer tüm durumlarda, TMS 16 Maddi Duran Varlıklar standardında yer alan maliyet
hükümleri uyarınca ölçer.
________________________
Kaynak: Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
