İnsanlık çoğu zaman tarihini kralların, savaşların ve ideolojilerin tarihi olarak anlatır. Oysa görünmeyen bir başka tarih daha vardır: enerjinin tarihi. Çünkü medeniyetler, aslında enerjiye verdikleri biçimlerin taşlaşmış hâlidir.
Bir ateşin başında toplanan ilk insan, belki bunun farkında değildi. Ancak yaktığı o küçük ateş, yalnızca karanlığı aydınlatmıyor; aynı zamanda geleceğin şehirlerine, fabrikalarına ve yıldızlara uzanan uzun bir yolculuğun ilk adımını atıyordu. Tarih, biraz da ateşin büyümesinin hikâyesidir.
Termodinamiğin ikinci yasası bize evrende düzensizliğin arttığını söyler. Fakat hayat, bu büyük düzensizlik okyanusunun içinde kurulmuş küçük düzen adalarıdır. Bir ağaç, Güneş'ten gelen enerjiyi alarak kendisini inşa eder. İnsan da doğanın sunduğu enerjiyi bilgiye, teknolojiye ve kültüre dönüştürerek medeniyetini kurar. Bu yüzden medeniyet, aslında enerjinin kültüre dönüşmüş hâlidir.
Roma İmparatorluğu'nun yolları, Osmanlı'nın ticaret ağları, İngiltere'nin kömür madenleri, Amerika'nın petrolü ve Çin'in sanayi kapasitesi… Bunların her biri aynı hikâyenin farklı bölümleridir. Devletlerin kaderi çoğu zaman görünmeyen enerji akışlarıyla yazılır. Güç, yalnızca orduların büyüklüğünde değil, enerjiyi düzenleme ve dönüştürme kabiliyetinde saklıdır.
Belki de insanın gerçeği de burada yatmaktadır. Çünkü insan, yalnızca düşünen bir varlık değil, aynı zamanda anlam üreten bir enerji dönüştürücüsüdür. Bir fikir, beynimizde dolaşan elektriksel faaliyetlerden doğar; bir şiir, kimyasal enerjinin kelimelere dönüşmesidir; bir medeniyet ise milyarlarca insanın emeğinin ve bilgisinin zaman içinde birikmiş enerjisidir.
Bu nedenle gerçeğin termodinamiği vardır. Her düzen bir bedel ister, her yükseliş bir enerji gerektirir ve hiçbir uygarlık enerjiden bağımsız bir kader yazamaz. Belki de insanlığın yıldızlara ulaşma hayali, aslında ateşin başında oturan ilk insanın hâlâ devam eden hikâyesinden başka bir şey değildir.