YAZARLAR

Tüm Yazıları Elif Güldür

Delil Çeşitleri-2

09.11.2020 08:24

 

Hâkimin takdir yetkisini kaldırıp kaldırmaması bakımından deliller ikiye ayrılır: Bunlar kesin deliller ve takdiri delillerdir.

Türk hukukunda yer alan kesin deliller senet, yemin ve kesin hükümdür.

Senet, bir vakıaya ilişkin olarak tam bir bilgi taşıyan, bir cisimde somutlaşan ve aleyhine kullanılacak kişinin imzasını taşıyan yazılı belgedir. Örneğin, ödünç sözleşmesi nedeniyle A’nın B’ye 10.000 lira ödemesi gerektiğini belirten ve altında A’nın imzasını taşıyan yazılı belge senet niteliğini taşır. Yapıldığı zamanki miktar yahut değeri belli bir meblağı (2020 yılı için 4.480 lira) geçen uyuşmazlıkların senetle ispat edilmesi gerekir. Ayrıca, miktarı ne olursa olsun, bir senede karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak iddiaların da senetle ispatı gerekir. Ancak, ispat yükünü taşıyan tarafın elinde, delil başlangıcı varsa yahut delil sözleşmesi yapılarak imkân tanınmışsa, diğer takdiri delillerle de iddiasını ispatlayabilir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 203. maddesi uyarınca, senetle ispatı gereken şu hâllerde de tanık dinlenebilir: “a) Altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler. b) İşin niteliğine ve tarafların durumlarına göre, senede bağlanmaması teamül olarak yerleşmiş bulunan hukuki işlemler. c) Yangın, deniz kazası, deprem gibi senet alınmasında imkânsızlık veya olağanüstü güçlük bulunan hâllerde yapılan işlemler. ç) Hukuki işlemlerde irade bozukluğu ile aşırı yararlanma iddiaları. d) Hukuki işlemlere ve senetlere karşı üçüncü kişilerin muvazaa iddiaları. e) Bir senedin sahibi elinde beklenmeyen bir olay veya zorlayıcı bir nedenle yahut usûlüne göre teslim edilen bir memur elinde veya noterlikte herhangi bir şekilde kaybolduğu kanısını kuvvetlendirecek delil veya emarelerin bulunması hâli”.

Yemin delili ise, ispat yükü kendisine düşen tarafın, kesin delillerle ispatı gereken bir vakıayı, diğer delillerle ispatlayamadığı için, son bir imkân olarak karşı tarafın kutsal saydığı değerlere sığınmasını ifade eder. Tarafın açıkça yemin deliline dayandığını dava veya cevap dilekçesinde belirtmesi hâlinde, diğer delillerin yetersiz kaldığı aşamada yemine başvurulabileceği hâkim tarafından hatırlatılır. Eğer ispat yükünü taşımayan taraf yemin ederse, vakıa kesin olarak ispatlanamamış olur.

Kendisine yemin teklif edilen taraf yemin etmekten kaçınır veya yemini iade eder de başlangıçta yemin teklif eden taraf yemin ederse, vakıa kesin olarak ispatlanmış sayılır.

Kesin hüküm, aynı taraflar arasında daha sonra açılacak davada, ilk davada verilen hükmün delil niteliğini ifade eder. Örneğin ödünç ilişkisinden kaynaklanan 100.000 liralık alacağın 10.000 lirası için açılan kısmi davada verilen kabul hükmü, baki kalan 90.000 liralık kısım için açılacak ikinci davada kesin delil teşkil eder. Artık ikinci mahkeme hukuki ilişkinin mevcut olmadığına karar veremez.(1)

----------------

[1] Editör: Talat Can Bolat, Yazarlar: Ersin Erdoğan ve Barış Toraman, “Bilirkişilik Temel Eğitimi Kaynak Kitabı”,Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire Başkanlığı, s.39-40, https://bilirkisilik.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/372020142300temelegitimkaynak.pdf, Erişim tarihi:04.11.2020

 

Haberler

Ekonomi

Kapsamlı yapılandırma ile kamuya 100 milyar liralık tahsilat bekleniyor

Gündem

Lise öğrencilerine karne ve başarı belgeleri dijital ortamda verilecek

Turizm

İstanbul'un yanı başındaki Trakya'nın 'saklı cenneti' longoz ormanları ziyaretçilerini bekliyor

Ekonomi

Deri ve deri mamulleri sektöründen mayısta 101 milyon dolarlık ihracat

Gündem

Çatalca'daki ruhsatsız yapılar yıkılıyor

Gündem

Kovid-19'la mücadele kapsamında uygulanan aşı miktarı 31 milyon 755 bin 665'e ulaştı

Ekonomi

Savunma ve havacılıktaki KOBİ'ler güçleniyor

Gündem

Amasra-1 kuyusundan çıkarılan gaz enerjiye dönüştü

Spor

Anadolu Efes, 2020-2021 sezonunun şampiyonu oldu

Gündem

Atmosferdeki karbondioksit oranı 63 yılın en yüksek seviyesine ulaştı

Gündem

İstanbul'daki 7 metro hattı 2023'te tamamlanmış olacak

Ekonomi

Çip krizinin dünyaya maliyeti büyüyor