Kişinin okuma ve yazma fonksiyonlarını olumsuz etkileyen ve nörolojik bir sorun olan disleksi, beynin kelimeleri oluşturan sembolleri ve kelimeleri meydana getiren sesleri algılamasında yaşanan bir sorundur.
Disleksi yaşayan bireylerde beyin farklı çalışır ve kelimelerin, hecelerin tanınmasını güçleştirir. Özellikle ilkokul çağındaki çocukların çevreleri tarafından yeterince anlaşılamaması, dikkate alınmaması gibi sorunlar yaşanabilir.
Dünyada yaklaşık olarak %2 ila %10 oranında disleksi sorunu yaşayan insan olduğu tahmin ediliyor. Bazı ülkelerde ise bu oran %20'lere kadar çıkabiliyor.
BELİRTİLERİ NELERDİR?
Disleksi sadece çocukları değil yetişkin bireyleri de etkileyen bir durumdur. Belirtiler yaşa ve sorunun derecesine göre değişebilir. Özellikle 15 ayını dolduran ancak henüz ilk kelimesini söylemeyen çocuklarla, 2 yaşına kadar ilk cümlesini kuramamış çocuklarda görülme riski yüksek kabul edilir.
Disleksi doğumsal olarak ortaya çıkabileceği gibi sonradan tramvatik bir durumla da ortaya çıkabilir. Disleksi çocuklar okuma yazmayı akranlarından daha geç öğrenir, yazma ve okuma sırasında hece atlamaları yaşarlar. Bazı harfleri okurken ve yazarken birbiriyle karıştırırlar. Özellikle 'd' harfi 'b' ile 'p' harfi 'g' ile karıştırılır. Derslerde işlenen konuları hatırlamada zorluk çekerler. Kurdukları cümleler arasında bağlantı bozuklukları ve mantık hataları görülür. Sınıfta okuma esnasında çekingenlik ve düşük sesle okuma, akranlarına göre konsantrasyon eksikliği ve ince kas becerilerinde görülen zayıflık önemli belirtilerdir. Ayrıca yeni kelimelerin öğrenilmesinde güçlük, tarih ve isimleri hatırlamada zorlanma, uzun ve karmaşık kelimelerdeki telaffuz hataları da sıkça görülür.
Yetişkin bireylerde görülen belirtiler ise;
Bir göreve odaklanmada zorluk,
Planlama ve fikir alışverişlerinden kaçınma,
Hatalara karşı abartılı tepki ve kişisel sınırlarda katılık
Stresten kolay etkilenme
Özgüven eksikliğidir.
Disleksinin neden kaynaklanabileceği ile ilgili yapılan çalışmalar sonucunda gen ve beyin gelişimi farklılığının esaslı nedenler olduğu tespit edilmiştir. Bunun en belirleyici nedeni disleksi görülen bir bireyin kardeşlerinini %40'ında okuma güçlüğü, yaklaşık %50'sinin anne ve babasında disleksi hastalığının görülmesidir. Ayrıca bilim adamlarının yaptığı çalışmalar sonucunda okuma ve anlama güçlüğüne sebep olan birkaç gen de tespit edilmiştir.
Disleksi ömür boyu sürecek bir durum olduğu için tedavi oluşabilecek sorunları önlemeye yöneliktir. Çocukluk döneminde tespiti durumunda bu bir zeka geriliği durumu olmadığı için; çocuğun akranlarıyla aynı seviyede eğitim görmesinin sağlanması önemlidir. Aksi halde ilerleyen zamanlarda çocuğun eğitim – öğretime karşı hevesi kırılabilir.