Araştırdınız, soruşturdunuz ve güzel bir akşam yemeği yiyeceğiniz bir restoran buldunuz. Bu restorana rezervasyon yaptırdınız ama o da ne gittiğiniz restoranda menü yok, garsona fiyat sorup öğreniyorsun ama gel gör ki hesap tamamen garsonun söylediklerinden farklı. Haydi, ara ki garsonu bulasın. Örneğin; Hesap gelmiş 480 TL. Detayları öğrenmek istediğinde karşında beş karış surat! Yemediğiniz yiyecekler adisyona yazılmış. Bunları düzelttiriyorsunuz ardından bir bakıyorsunuz hesap olmuş 380 TL. İnanılmaz değil mi? Şimdi hangi turist bu restorana gider. Daha doğrusu bunları duyduktan sonra o tatil beldesini ziyaret eder.(Bana aktarılan bu restoran bodrum gümüşlüğün en meşhur restoranlarından biridir.)Bu noktada müşterinin menü ve adisyon istemesi gerekmektedir. Bunlar bizde yok diyen bir restoranlar ise kesinlikle gerekli mercileri ihbar edilmelidir. Yazımızda kısaca adisyon ve menü konuları incelenecektir.
Adisyon; sunulan hizmetin ve emtianın cins ve miktarını göstermek amacıyla düzenlenen bir belgedir. Adisyon kullanmak zorunda olan işletmeler 200, 298 ve 299 Sıra No'lu V.U.K. Genel Tebliğlerinde yapılan düzenlemelerde açıklanmıştır. Bu düzenlemelere göre ;
- Kurumlar vergisi veya gerçek usulde gelir vergisi mükellefi olup şehirlerarası karayolları üzerinde hizmet veren lokanta, kafeterya, pastane, kulüp ve benzeri işletmeler, (200 Sıra No'lu V.U.K. Genel Tebliği)
- Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca bilanço veya işletme hesabı esasına göre defter tutan gece kulüpleri, diskotekler, barlar, pavyonlar, gazinolar, meyhaneler, lokantalar, kafeteryalar ve pastane gibi işletmeler (298 Sıra No'lu V.U.K. Genel Tebliği). Öte yandan 299 Sıra No'lu V.U.K. Genel Tebliğinde açıklandığı üzere; 298 Sıra No'lu V.U.K. Genel Tebliğinde adisyon kullanmak zorunda olduğu açıklanan hizmet işletmelerinin alkollü içki servisi yapmaları halinde adisyon düzenleme mecburiyetleri bulunmaktadır. Alkollü içki servisi yapmayan hizmet işletmelerinin ise adisyon düzenleme zorunlulukları söz konusu değildir.
Adisyonda asgari olarak bulunması gereken bilgiler ise;
- Mükellefin adı, varsa ticaret ünvanı, vergi dairesi ve vergi sicil numarası,
- Hizmetin ve emtianın cinsi ve miktarı,
- Adisyonun düzenleme tarihi, seri ve sıra numarası,
- Adisyonun basıldığı matbaaya ilişkin bilgiler.
Adisyonlar, müşteriden sipariş alınırken düzenlenecek ve müşterinin masasında, daha sonraki siparişler işlenmek üzere bırakılacaktır. Hizmetin tamamlanmasından sonra adisyon müşteriye ibraz edilecek ve bu adisyona dayanılarak hesap ödenecektir. Ayrıca, müşterinin talebi beklenilmeksizin derhal fatura, fatura vermeyi gerektirmeyen hallerde de perakende satış fişi düzenlenerek adisyonun birinci örneği ile birlikte müşteriye verilecek, ikinci örneği ise işletmede kalacaktır. [1]
Kullanılmayan, düzenlenmeyen veya düzenlenip müşteri masasına konulmayan her bir adisyon için Vergi Usul Kanunu'nun 353'üncü maddesinin 2'nci bendi uyarınca ayrı ayrı özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
Menü ise Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın çıkardığı 28 haziran 2014 tarihli 29044 sayılı FİYAT ETİKETİ YÖNETMELİĞİ'nde düzenlemiştir. Bu yönetmeliğin 8. Maddesi şu şekildedir;
Tarife ve fiyat listesi
MADDE 8 – (1) Hizmetlerin özelliğine ve tüketiciye sunuluş biçimine göre, tarife ve fiyat listelerine ilişkin belge, levha, pano ve benzerleri, hizmetin sunulduğu işyerinde, tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde asılır, takılır veya konulur.
(2) Tarife ve fiyat listesinde gösterilen fiyatların dışında; servis ücreti veya herhangi bir isim altında başka bir ücret alınması halinde, bunun tarife ve fiyat listesinde gösterilmesi zorunludur.
Bu maddenin uygulamasının denetimini yapacak olan yine aynı yönetmeliğin 13. Maddesinde bahsi geçen;
Bakanlık, belediyeler ve ilgili odalardır. Bu Yönetmeliğe aykırı uygulamaların tespit edilmesi halinde, tespit edilen aykırılık, gereği yapılmak üzere aykırı uygulamayı yapanın merkezinin bulunduğu valiliğe gönderilir.
Belediye başkanlarının verdiği demeçlerde isteyen ucuz isteyen pahalı yere gider açıklamasıyla turizme katkı sağlanmaz. Önemli olan gidilen her yerde şeffaflığın ve hesap verebilirliğin olmasıdır. Meşhur ve ünlü restoran diye onlara her şey serbesttir algısı yaratmak doğru değildir. Denetimler sıklıkla yapılmalı ve yukarıdaki bahsi geçen düzenlemelere uymayan restoranlara ceza kesilmelidir.
[1] Neşe IŞIK, Ayşe Gezer BAŞTUĞ, 'Usulsüzlük Dereceleri ve Özel Usulsüzlükler ile Cezaları',Sirküler Rapor Sayı:2012-6, TURMOB Yayınları-433, Ankara . s.204-206.