22 Eylül 2017
Cuma, 18:12
ABD DOLARI ALIŞ: 3.5090   ABD DOLARI SATIŞ: 3.5153   |   AVUSTRALYA DOLARI ALIŞ: 2.7834   AVUSTRALYA DOLARI SATIŞ: 2.8016   |   DANİMARKA KRONU ALIŞ: 0.56055   DANİMARKA KRONU SATIŞ: 0.56330   |   EURO ALIŞ: 4.1775   EURO SATIŞ: 4.1851   |   İNGİLİZ STERLİNİ ALIŞ: 4.7264   İNGİLİZ STERLİNİ SATIŞ: 4.7511   |   İSVİÇRE FRANGI ALIŞ: 3.5987   İSVİÇRE FRANGI SATIŞ: 3.6218   |   İSVEÇ KRONU ALIŞ: 0.43678   İSVEÇ KRONU SATIŞ: 0.44130   |   KANADA DOLARI ALIŞ: 2.8377   KANADA DOLARI SATIŞ: 2.8505   |   KUVEYT DİNARI ALIŞ: 11.5712   KUVEYT DİNARI SATIŞ: 11.7226   |   NORVEÇ KRONU ALIŞ: 0.44666   NORVEÇ KRONU SATIŞ: 0.44967   |   SUUDİ ARABİSTAN RİYALİ ALIŞ: 0.93567   SUUDİ ARABİSTAN RİYALİ SATIŞ: 0.93736   |   JAPON YENİ ALIŞ: 3.1116   JAPON YENİ SATIŞ: 3.1322   |   BULGAR LEVASI ALIŞ: 2.1238   BULGAR LEVASI SATIŞ: 2.1516   |   RUMEN LEYİ ALIŞ: 0.90346   RUMEN LEYİ SATIŞ: 0.91528   |   RUS RUBLESİ ALIŞ: 0.06005   RUS RUBLESİ SATIŞ: 0.06084   |   İRAN RİYALİ ALIŞ: 0.01039   İRAN RİYALİ SATIŞ: 0.01053   |   ÇİN YUANI ALIŞ: 0.52932   ÇİN YUANI SATIŞ: 0.53625   |   PAKİSTAN RUPİSİ ALIŞ: 0.03311   PAKİSTAN RUPİSİ SATIŞ: 0.03355   |   ÖZEL ÇEKME HAKKI (SDR) ALIŞ: 4.9837   ÖZEL ÇEKME HAKKI (SDR) SATIŞ:   |  

HÜRSES GAZETESİ
GÜNLÜK BAĞIMSIZ EKONOMİ VE POLİTİKA GAZETESİ

HIZLI ERİŞİM : YGS’de kim daha başarılı oldu: Kızlar mı erkekler mi ? TOKİ, 16 şehirdeki 55 arsayı satıyor 6 Dal Sigara, Çernobil'e Eşittir Tüketici Lehine Önemli Değişiklikler

Av. Nazlı Gaye Alpaslan      / Yazarın Tüm Yazıları

İzmir Barosu Avukatı

Vergi ve cezalarda zamanaşımı

    Okunma Sayısı: 394       Tarih: 13-09-2017       Paylaşın:   


VERGİ VE CEZALARDA ZAMANAŞIMI MÜKELLEFİN MÜRACAATI OLMAKSIZIN RE’SEN HÜKÜM İFADE EDER

 

Zamanaşımı, mükellefin müracaatı olmaksızın hüküm ifade eder ve vergi alacağı için yasada yer alan bu hüküm ceza bakımından VUK 374. maddede yer almamıştır. Ancak VUK 374. maddenin ilk fıkrasında “aşağıda yazılı süreler geçtikten sonra vergi cezası kesilmez” hükmü gereği vergi dairesi bakımından emredici bir yasa kuralıdır. Bu bakımdan VUK 113. maddede yer alan hükmün VUK 374. maddede ifade edilmemiş olması ceza zamanaşımı için mükellefin başvuruda bulunmasını gerektirmemektedir.

 

Yasal düzenleme gereği, vergide zamanaşımı uygulaması tarhiyat açısından ayrı 5 yıl, tahsilat zamanaşımı bakımından ise 5 yıl ayrıca uygulanmaktadır. Uygulamada tarh zamanaşımı için 213 sayılı VUK hükümleri geçerlidir. Diğer taraftan, tahsilat açısından ise, 5 yıllık zamanaşımın hesabı 6183 sayılı yasanın 102. maddesi hükümlerine göre düzenlenmektedir. Bazı yazarlar vergide fiili anlamda zamanaşımı bulunmadığını imalı bir dille ifade etmektedirler. [1]

 

Tahakkuk zamanaşımı vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından itibaren başlayarak 5 yıl içerisinde mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. [2] Diğer yandan, vergi alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden yılın başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. [3]

 

Genellikle zamanaşımı uygulaması vergi, vergi cezaları ve diğer amme alacaklarında çok ortaya çıkan bir konu değildir. Hemen hemen yıl sonlarına doğru bütün vergi daireleri amme alacağının zamanaşımına uğramaması için gazetelere ilanlar vermekte veya vergi dairelerinin ilan koymaya mahsus ilan tahtalarına askıya çıkarmaktadırlar. Kimi zaman da mükellefin borcuna açıktan para yatırılarak tahsilat yapılmış havası yaratılmaktadır. [4] Oysaki bu durum kanuna uygun olmayıp, düzenlenen vezne alındıları veya tahsilat makbuzları hukuken geçerli değildir. Bir bakıma bu makbuzlar mükelleflerin haberleri olmaksızın gıyabında onlar adına ödeme yapılarak düzenlenmektedir. Gerçekte vergi mükelleflerinin kasasından veya bankalarından böyle bir ödeme yapılmamaktadır. Bu durumun tespiti veya ispatı her zaman mümkündür. Bu konuda ispat yükü kime ait olacaktır? Bu da ayrı bir tartışma konusudur. Çünkü, ispat yükü her zaman vergi yükümlüsüne ait olmayabilir. İspat yükü zaman zaman yer değiştirip kimi zaman idareye olayına göre de kimi zaman mükellefe ait olabilecektir.

 

6183 sayılı AATUHK’nun 102. maddesinde amme alacağının vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başından itibaren (5) yıl içinde tahsil edilmeyen alacaklarının zamanaşımına uğrayacağından bahis edilmektedir. Keza, aynı yasanın 103. maddesinde ise ödeme, haciz tatbiki, cebren tahsil ve takip işlemleri neticesinde yapılan her çeşit tahsilatlar, ödeme emri tebliği, mal beyanı, mal edinme ve mal artışlarının bildirilmesi, sayılan işlemlerden herhangi birinin şahsi kefile veya yabancı kişi ve kurumların mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından yapılması, ihtilaflı kamu alacaklarında yargı organlarından bozma kararlarının gelmesi, amme alacağının güvenceye bağlanması, yargı organları tarafından yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş olması, iki kamu idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı kamu idaresi tarafından borçlu amme idaresine borcun ödenmesi için yazılı olarak başvurulması, amme alacağının özel yasalara göre ödemek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması halinde “zamanaşımının kesileceği” ve kesilmenin rastladığı takvim yılını takip eden yılın başından itibaren yeniden çalışmaya başlayacağı hüküm altına alınmıştır.

 

Yaşanmış bir olayda, 1995 yılının 6. ayına ilişkin ödeme emrinin vadesinin 1995 yılının 7. ayı olması nedeniyle, tahsil zamanaşımının dolduğu yıl 2000 yılı olup, bu zamana kadar şirket adına ödem emrinin hukuksal olarak geçerli bir ilanla tebliğ edilmemiş olması karşısında düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka uyarlılık görülmemiştir. [5]

 

Tahsil zamanaşımı, vergiler ve bütün kamu alacakları için geçerli olmak üzere, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda düzenlenmektedir. Bu kanunun 102. maddesine göre, kamu alacağı, vadesini izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğramaktadır. Tahsil zamanaşımı   süresi dolduktan sonra alacaklı kamu idaresinin söz konusu kamu alacağını tahsil etme yetkisi ortadan kalkmaktadır. Ancak, yükümlünün rızası ile yapacağı ödemeler kabul edilmektedir. [6]

 

Vergi aslı zamanaşımına uğradığı takdirde, fer’i amme alacağı gecikme zamlarının da asla tabi olarak zamanaşımına uğrayacağı tabidir. [7]

 

Yine amme alacağını düşüren nedenlerden birisi de zamanaşımı olduğuna göre, para cezalarına ait özel yasalardaki zamanaşımı hükümleri saklı kalmak koşuluyla 6183 sayılı kanunun kapsamına giren bütün amme alacakları 102. maddeye göre 5 senelik zamanaşımı hükümlerine tabidir.

 

Diğer taraftan, zamanaşımı bakımından istisnai hükümler mevcut olmayan özel ceza kanunlarındaki kamu cinsinden para cezalarının TCK 68. md gereğince ve özel yasalarında zamanaşımı hakkındaki istisnai hükümler mevcut olmayan tazminat ve inzibati amaçlı para cezalarının da 6183 sayılı kanunun 102. maddesi hükmü gereğince zamanaşımına tabi tutulması gerekmektedir.

 

Tahsilatla ilgili kamu idareleri, amme alacağının tahsil edilmesinde zamanaşımını kendiliğinden dikkate almak mecburiyetindedir. Zira, zamanaşımı amme düzeni ile ilgili bir düzenlemedir. Ancak, zamanaşımından sonra mükellefin yapacağı gönüllü ödemelerin kabul edilmesi gerekmektedir. Bu durum, 6183 sayılı yasanın 102. maddesi ile getirilen özel bir düzenlemeden kaynaklanmaktadır.

 

Vergiyi doğuran olay, ihracata taahhüt süresinin bitimi tarihinde tekemmül ettiğinden, zamanaşımının, bu tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren; tahsil zamanaşımı ise tarh ve tebliğ edilen verginin, kanunda öngörülen vadesinin rastladığı yılı   takip eden takvim yılının başından itibaren başlayacaktır. [8]

 

Diğer taraftan, Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulu tarafından verilen kararda;   tahsil zamanaşımının süresi sonrasında mükellef eşyaları üzerine haciz tatbik olunamaz. Şeklinde kararları bulunamaz. [9]


[1] GÜNDÜZ Zeki, Vergi rehberi, 2007, İnfomak, s.44-45, PWC Yayınları. Bkz. www.vergiportali.com

[2] VUK md. 114

[3] 6183 sayılı yasa md. 102

[4] Bkz. ARSLAN Mehmet, “Vergi Dairelerine Mükelleflerin Haberi Olmaksızın Yatırılan Paralar”, Lebib Yalkın Dergisi, 2007

[5] İzmir 2. Vergi Mahkemesi Kararı, 25.6.2008 gün ve E:2007/1562-K:2008/917 sayılı karar.

[6] KARAKOÇ Yusuf, Genel Vergi Hukuku, 4. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2007, s.421

[7] MUŞUL Timuçin, Notlu-İçtihatlı, Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanun, s.259, Bkz. Dnş. 7. D. 14.10.1967, E:1967/2291-K:1967/2291.

[8] Dnş. 7. D. nin 14.3.2006 gün ve E:2005/1076-K:2006/811 sayılı kararı.

[9] DDK, 23.9.1965 gün ve E:1966/65-K:1966/1953 sayılı kararları.



Yazarın Son Yazıları


comments powered by Disqus


Bizi Takipedin

 Twitter      Facebook        RSS

VİDEO HABERLER